Tarihselcilik Perspektifleri Bakımından Karl Popper ve Jean-François Lyortard -Karşılaştırmalı Bir Analiz-

Authors : Mehmet Fatih Tekin
Pages : 473-486
Doi:10.32709/akusosbil.1313608
View : 120 | Download : 54
Publication Date : 2025-06-18
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmada Avusturyalı bilim ve toplum felsefecisi Karl Popper ile edebiyat kuramcısı ve postmodern felsefenin öncülerinden Fransız düşünürü Jean-François Lyortard’ın tarihselcilik düşüncesi bakımından karşılaştırılması hedeflenmektedir. Popper, yirminci yüzyılın bilim felsefesinde bilimin rasyonelliği ve yanlışlanabilirliği hususunda ortaya koyduğu bakış açısıyla öne çıkmış bir düşünürdür. Popper’ın bilim felsefesine olan yadsınamaz katkılarının yanında, tarihselcilik düşüncesine dair görüşleri ve eleştirileri de oldukça dikkat çekicidir. Tarihselciliğin Sefaleti adlı eserini temel aldığımız bu çalışma ile Popper’ın, tarihçilik ve tarihsellik kavramının derinliklerine inmek suretiyle bu tezi nasıl çürüttüğü ortaya konacaktır. Bununla birlikte Popper, hem tabiatçılığı savunan hem de ona karşıt düşüncelere antitez üreterek fikirlerini ortaya koyan bir düşünürdür. Bu minvalde tarihselciliği özellikle Comte ve Mill’in görüşleri açısından incelediğini ifade etmek mümkündür. Ayrıca bireyi merkeze alan Popper’ın tarihselcilik antitezini Platon, Aristoteles, Marx ve Hegel gibi sistematik bağlamla da ilişkilendirerek, bütüncül yaklaşımlara eleştiriler geliştirdiğini ifade edebiliriz. Lyortard ise postmodernizm düşüncesiyle birlikte yaşanılan yenidünya düzeni ve toplumla ilgili bağımsız, yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Wittgeisten’ın dil oyunları düşüncesinden hareketle tarihselcilik, modern bilim gibi mutlaklık sunan büyük anlatıların yerine bütün söylemlerin kendi içerisinde aynı ölçüde geçerli ve değerli olduğunu iddia etmektedir. Tarihselcilik, modern bilimin mutlaklığı ve geçerliliği fikrini modern düşüncede dil oyunu açısından diğer dil oyunlarına baskın çıkmasının bir sonucu olarak açıklamaktadır.
Keywords : Karl Popper, Lyortard, Tarihselcilik, Yanlışlamacılık, Büyük Anlatılar

ORIGINAL ARTICLE URL