Osmanlı Devleti’nde Muafiyetler ve Ayrıcalıklar: 16. Yüzyıl Köstendil Örneği

Authors : Musa Sezer

Pages : 1-13

Doi:10.52003/etutdergisi.1802621

View : 62 | Download : 47

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, 16. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin Köstendil Kazası’nda uygulanan muafiyet ve ayrıcalıkları incelemektedir. Osmanlılar, çeşitli sebeplerle bazı kişi ve grupları, vergi ve hizmet yükümlülüklerinden muaf tutmuşlardır. Köstendil’de ferdî muafiyetler kadar, köy veya topluluklara sağlanan toplu muafiyetler de önemli yer tutmaktaydı. İlmiye sınıfı mensupları, askerî görevliler, vakıf çalışanları, engelliler, hamamcılar gibi birçok kişi ve meslekten kimselere muafiyet tanınmaktaydı. Bundan başka yörükler, eşkinciler, yamaklar, voynuklar, martoloslar, suyolcular, köprücüler ve derbendciler gibi topluluklar da muaftılar. Ayrıca bazı manastırlar ve keşişler de vergi ve hizmet yükümlülükleri konusunda muafiyete sahiptiler. 1519, 1550 ve 1572 tarihli tahrir defterleri ve diğer arşiv belgelerine dayalı olarak yapılan çalışmada, bu muafiyetlerin sosyal, askerî ve ekonomik nedenlere dayandığı ve bölgedeki devlet kontrolü ile güvenliğin sağlanmasında önemli rol oynadığı anlaşılmaktadır. Bu çalışmada Köstendil örneğinden yola çıkılarak Osmanlı Devleti’nde uygulanan muafiyet ve ayrıcalık konularına açıklık getirilmek istenmiştir. Ayrıca bu konularda literatüre katkı sağlamak çalışmanın amaçları arasındadır.
Keywords : Osmanlı Devleti, Köstendil, Muafiyet, Vergi Muafiyeti, Ayrıcalık.

ORIGINAL ARTICLE URL