Sâmânîler Özelinde Doğu İslâm Toplumlarında Köle İstihsâli ve Çeşitleri (9./10. Yüzyıl)

Authors : Murat Erkoç

Pages : 519-532

Doi:10.18069/firatsbed.1573078

View : 123 | Download : 103

Publication Date : 2025-05-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmanın esas amacı 9./10. yüzyılda Doğu İslâm dünyasının siyasi durumu dikkate alınarak Sâmânîler özelinde iktisadi hayatın temelini oluşturan köleliğin istihsali ve çeşitlerine tarihsel bir bakış açısı ile yaklaşmaktır. İnsanlık tarihinin çeşitli dönemlerini incelediğimizde kölelik müessesesi çevre koşullarının etkisi ile zaman ve mekâna göre farklılık göstermektedir. Köle ticaretinin Doğu İslam toplumlarında ivme kazanması Sâmânîlerin Horasan ve Mâverâünnehr’de hâkimiyet kurmasından sonra başlamıştır. Köle transit işlemleri; Mâverâünnehr toplumlarında, Horasan, Hârizm, Hindistan, Çin, Türk ülkeleri, Sakâlibe, Irak, Şam ve Arap yarımadası (Arabistan)’ndan diğer bölgelere kadar yapılmıştır. Abbasiler dönemi ile askeri ve siyasi açıdan istihdam edilen beyaz kölelerin ticaretine ehemmiyet gösterilmesi Sâmânîlere tekabül etmektedir. Nitekim ticarete yönelik emir ve yasakların yer aldığı kanunların bu dönemde hazırlandığı görülmektedir. Türkistan sahasındaki Buhara, Semerkant ve Hârizm köle ticaretinin yapıldığı merkezler olarak öne çıkmışlardır. Büyük ticari panayırların kurulduğu bu şehirlerde kölelerin terbiyesi yapılıp, İslâm adabı öğretildikten sonra satılmışlardır. Çalışmada kölelerin ten renklerine göre fiyatlarının değişkenlik gösterdiği ele alınmıştır.
Keywords : Sâmânîler, Mâverâünnehr, İslâm, Kölelik, Türk

ORIGINAL ARTICLE URL