İngiliz Mandası Döneminde Filistin’deki Yahudi Yeraltı Örgütleri ve Faaliyetleri

Authors : Serdal İlbaş
Pages : 235-258
View : 72 | Download : 0
Publication Date : 2025-04-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma Filistin’de İngiliz manda yönetimi döneminde var olan Yahudi yeraltı örgütleri Etzel, Lehi ve Palmach gruplarının ideolojileri ve faaliyetlerini konu almaktadır. Bu bağlamda bu çalışma, Yahudi yeraltı örgütlerinin sahip oldukları ideolojilerden yola çıkarak İsrail Devletinin Filistinlilere uyguladığı şiddetin anatomisini anlamada bir yol gösterici olmaktadır. Yahudi yeraltı örgütleri Siyonist ideolojinin birbirine rakip versiyonları içinde ortaya çıkmış olsa da yöntem olarak birbirlerine benzedikleri ve bazen beraber hareket ettikleri görülmüştür. Revizyonist Siyonist ideolojiden çıkan Etzel, uyguladığı politika kendi içinde var olan daha radikal bir fraksiyon tarafından eleştirilmiş ve bu grup Etzel’den ayrılarak Lehi adında daha sert politikalar uygulamayı savunan başka bir örgüt kurmuştur. Bu iki örgüt İsrail Devleti kurulduktan sonra politik sisteme katılarak Etzel Herut siyasi partisine dönüşmüş, Lehi ise Savaşçılar Listesi adı altında ilk seçimlere katılmıştır. Daha sonra Savaşçılar Listesi de Herut hareketine katılmıştır. Üçüncü yeraltı örgütü olan Palmach ise özellikle Kibutzim geleneğinden gelen sol aşırılık yanlısı Yitzak Tabenkin’in ideolojisine dayanmaktaydı. Bu grup manda döneminde İngilizler tarafından kurulmasına izin verilmiş olsa da daha sonra dağıtılmak istenmiş fakat örgüt yeraltına inerek terör yöntemlerine başvurmuştur. Grup, İsrail Devleti kurulduktan sonra hem Mapai (İsrail İşçi Partisi) hem de Mapam (Birleşik Emek Partisi) içinde ideolojik varlığını sürdürmüştür. 1977 seçimlerinden önce Palmach geleneğinden gelenler sol işçi hareketinden ayrılarak Herut ile birleşmiş ve günümüzde Likud (Birleştirme) partisinin kurulmasını sağlamışlardır. Bu durum günümüzde iktidarda olan Likud siyasi hareketinin Filistinlilere karşı uyguladığı şiddetin arka planında hangi ideolojilerin olduğu bu çalışmanın önemle üzerinde durduğu konudur.
Keywords : Yahudi Yeraltı Örgütleri, Etzel, Lehi, Palmach

ORIGINAL ARTICLE URL