TDE 10 DERS KİTABININ SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRAS UNSURLARI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ

Authors : İbrahim Boz

Pages : 1329-1341

Doi:10.55666/folklor.1491649

View : 53 | Download : 10

Publication Date : 2024-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Kültürel değerler hem dünya mirası açısından hem de bir ulusun varlığının önemli unsurlarından olduğu için bu değerleri korumak amacıyla bazı arayışlar içine girilmiştir. UNESCO tarafından 2003 yılında kabul edilen Somut Olmayan Kültürel Mirasın (SOKÜM) Korunması Sözleşmesi, dünya milletlerine kültürel mirasını korumada yardımcı olmak üzere imzalanmıştır. Bu sözleşme, yaşayan kültürel miras unsurlarına ve kültürün sürdürülebilirliğine odaklanmıştır. Çünkü kültürel unsurlar özellikle teknolojik araçların etkisiyle yeni bağlamlar kazanarak değişir. Somut olmayan kültürel miras unsurlarının korunması için yaşayarak ve uygulayarak öğrenme yaklaşımlarına öncelik verilmesi gerekir. Örgün eğitim kurumlarında okutulan ders kitapları ise somut olmayan kültürel mirasın yaşatılması, yaygınlaşması, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasında önemli işlevler üstlenir. UNESCO, milletlerin bazı kültürel unsurlarına yönelik listeler oluşturmaktadır. Türkiye’nin Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi de bunlardan biridir ve listede otuz unsur yer almaktadır. Bu çalışmada Türkiye’nin Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde bulunan unsurları inceleme konusu olarak belirlenmiştir. Bu bakımdan Türk Dili ve Edebiyatı 10 Ders Kitabı, somut olmayan kültürel miras unsurları bakımından incelenmiş; ders kitabında Dede Korkut-Korkut ata mirası: kültürü, efsaneleri ve müziği, Türk kahvesi ve geleneği, âşıklık geleneği, Karagöz, meddahlık geleneğini içeren beş unsur tespit edilmiştir. Bu unsurların ders kitabında nasıl ve ne ölçüde yer aldığı, bunların işlenişinde eksik yönlerin neler olduğu, doğru, ilgi çekici ve merak uyandırıcı bir şekilde işlenmesi için neler yapılması gerektiği üzerinde durulmuştur. SOKÜM unsurları incelenirken nitel inceleme yöntemlerinden biri olan doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi tercih edilmiş ve konuyla ilgili temalar belirlenerek bu temalarla ilgili somut olmayan kültürel miras unsurları bağlamında yorum tahlillerde bulunulmuştur. Verilerin güvenirliğini sağlamak için iki akademisyene bu veriler gönderilmiş, bunların güvenirliği teyit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmada daha önce yapılan çalışmaların yüzeysel bir düzeyde kaldığı, incelenen ders kitabının görsel, şekil, tablo, video bakımından yetersiz olduğu, SOKÜM’le ilgili bilgilere sadece Karagöz ve Meddah geleneğinde yer verildiği ve güncel bazı bilgilerin ders kitabında yer almadığı tespit edilmiştir. Somut olmayan kültürel mirasın daha ilgi çekici ve merak uyandırıcı şekilde öğretilmesi için video, yapay zekâ, makine öğrenimi gibi uygulamaların öne çıkarılması gerektiğine vurgu yapılmaya çalışılmıştır.
Keywords : Kültürel miras, SOKÜM, ders kitabı, aktarım, koruma

ORIGINAL ARTICLE URL