ÇERMİK KÜLTÜRÜ EKSENİNDE GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE SİVAS’TA ÇADIR GELENEĞİ ÜZERİNE FOLKLORİK BİR İNCELEME

Authors : Uğur Başaran, Gamze Karadağ

Pages : 1089-1100

Doi:10.55666/folklor.1794649

View : 68 | Download : 114

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, barınma ihtiyacının insanlık tarihindeki temel rolünü ve Türk kültüründe çadır geleneğinin tarihsel, kültürel ve toplumsal boyutlarını Sivas’taki Sıcak Çermik üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi çerçevesinde barınma ihtiyacı, fizyolojik ihtiyaçların ve güvenlik ihtiyaçlarının ötesinde, sosyal bağların güçlendiği ve kültürel aktarımın sağlandığı bir alan olarak ele alınmıştır. Türk çadırları, konargöçer yaşam tarzının gerektirdiği işlevselliği ve sanatsal zenginliği birleştirerek Türk medeniyet tarihinin köklü unsurlarından biri olmuştur. Konik ve yurt tipi çadırların yapısal özellikleri, taşınabilirliği ve estetik detayları, bu geleneğin pratik ve kültürel değerini ortaya koymaktadır. Sivas/Merkez’de bulunan Sıcak Çermik, geçmişin kadim kültürel unsurlarından biri olan çadır geleneğinin gözlemlendiği en önemli mekȃn olarak öne çıkmaktadır. Bundan dolayı, söz konusu geleneğe vȃkıf, geleneği bizzat yaşamış / yaşayan 12 kaynak kişi ile mülakat yapılmış ve çermik kültürü ile ilgili veriler derlenmiştir. Bu bağlamda, Sıcak Çermik merkezinde Hacı İbrahim Usta, Ali Usta ve Tahsin Çadırcı gibi ustaların geliştirdiği “Tenefli Çadır”, “Şemsiye Çadır” ve “Beşik Çadır” gibi yerel çadır türleriyle özgün bir çadır kenti kültürü oluşmuştur. Çadır komşuluğu, dayanışma ve kültürel aktarım sayesinde bu bölgede toplumsal aidiyet duygusunun güçlenmesine yardım etmiştir. Ancak, modernleşme, küreselleşme, sağlık riskleri, (kene vakaları ve Covid-19) ekonomik faktörler ve toplumsal güvenin zayıflaması gibi nedenler, 2000’li yıllardan itibaren çadır kültürünün görece de olsa gerilemesine yol açmıştır. Sivas Belediyesi’nin çadır kurulumuna getirdiği kısıtlamalar, kȃr odaklı kiralamalar ve otellerin konforlu alternatifleri, geleneğin klasik çizgisindeki cazibesini azaltmıştır. Genç neslin modern turizm anlayışına yönelmesi, çadır geleneğini nostaljik bir hatıraya dönüştürmüştür. Sivas Belediyesi’nin 2020 yılında başlattığı “Geleneksel Çadır Alanı” ve 2025’teki aquapark yenilemesi ile bungalov tarzı yapıların inşa edilmesi gibi girişimler, geleneği canlandırma çabası olsa da henüz istenilen başarı çıtasını yakalayamamıştır. Çalışma, çadır geleneğinin kültürel bir miras olarak korunması için glamping ve ekoturizm gibi modern turizm yöntemleriyle entegre projeler geliştirilmesi, çadır işçiliğinin genç nesillere öğretilerek aktarılması ve çadır komşuluğu gibi sosyalizasyon forumlarının modern etkinliklerle yeniden canlandırılması gerektiğini önermektedir. Türk çadır geleneği, sürdürülebilirlik ve doğayla bağ kurma potansiyeliyle modern dünyada yaşayan bir kültürel miras olarak yeniden değerlendirilmelidir.
Keywords : Barınma kültürü, Türk çadır geleneği, Değişim ve dönüşüm, Sivas, Sıcak Çermik

ORIGINAL ARTICLE URL