KENTTE FOLKLORU YENİDEN CANLANDIRMAK: BALAT VE MEZAT

Authors : Gökhan Karabudak

Pages : 1038-1050

Doi:10.55666/folklor.1795159

View : 189 | Download : 140

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Kentleşme ile birlikte kentlerde özgün kültürel ögeler ortaya çıkmıştır. Nüfus kentlerde yoğunlaştıkça, kırsaldan gelen geleneksel uygulamalar, hikâyeler ve inançlar kentsel ortama uyarlanmış ve yeni toplumsal ifade biçimleri ortaya çıkmıştır. Kentte ortaya çıkan bu kültürel sistem “kent folkloru” gibi bir kavramın ortaya çıkmasını sağlamıştır. Kent folkloru, halk kültürünün yalnızca taşra ya da kırsalda var olmadığını modern kentsel yapılar içinde de üretilip aktarıldığını ortaya koymaktadır. Bu alan üzerine yapılan çalışmalar hem maddi kültürel değişimleri hem de sosyal grupların ürettikleri her türlü sözlü iletişim formunu kapsamaktadır. Sözlü iletişim formuna ek olarak kitle iletişim araçları kentteki halk bilgisinin yeniden kurgulanmasında ve daha geniş çevrelere ulaşmasında önemli bir rol üstlenmiştir. Bu açıdan kitle iletişim araçları kırsaldaki kültürel değerleri daha görünür hâle getirdiği gibi kentte üretilen yeni folklorik unsurların kırsala tanıtılmasına da olanak sağlamaktadır. Böylelikle kültür, farklı ortamlarda yeniden üretilerek çift yönlü bir yayılım kazanmaktadır. Bu sayede kültür, sadece mekâna bağlı olarak kalmamakta yazılı, sözlü ve dijital medya aracılığıyla şekillenen ve yayılan bir yapıya bürünmektedir. Bu kültürlerden biri de temelleri eski dönemlere uzansa da günümüzde kent ortamında kendi kültürünü yaratan mezatçılıktır. “Açık artırma ile satış” veya “açık artırma ile satış yapılan yer” anlamına gelen mezat, Türkiye’de müzayede ve açık arttırma gibi terimlerle anılsa da bu terimler arasında ufak da olsa farklılıklar bulunmaktadır. Bu bağlamda çalışmada öncelikle mezatçılığın tanımı, tarihsel kökenleri ve zaman içinde geçirdiği dönüşüm incelenmiştir. Araştırmada birden fazla nitel veri toplama yöntemi kullanılmıştır. İlk olarak kavramsal bir çerçeve oluşturmak için literatür taraması yapılarak mezat kavramının tarihsel gelişimi, folklorik ve sosyolojik bağlamları incelenmiştir. Literatürde yer alan bilgiler doğrultusunda İstanbul’daki mezatçılığın nasıl evrildiği ve bu evrimin toplumsal yansımaları ele alınmıştır. Ardından İstanbul’un Balat semtinde gerçekleştirilen mezat etkinlikleri irdelenmiş, bu ortamlarda yer alan katılımcıların etkileşim biçimleri ve kültürel aktarım pratikleri değerlendirilmiştir. Buna ek olarak, etnografik araştırma geleneğinin çevrimiçi ortamlara uyarlanmış bir biçimi olan netnografi yöntemiyle internet üzerinden yürütülen dijital mezat platformları incelenmiş, bu ortamlarda gerçekleşen iletişim biçimleri ve kültürel yeniden üretim süreçleri analiz edilmiştir. Çalışmanın ilerleyen bölümlerinde Balat’ta düzenlenen mezatların folklorik yönleri, katılımcı profilleri ve iletişim biçimleri incelenerek mezatçılığın yalnızca bir ticaret biçimi değil aynı zamanda sosyal ve kültürel bir pratik olduğu üzerinde durulmuştur. Sonuç olarak Balat semtinde mezat ortamlarının birer sosyal etkileşim alanı olarak işlev gördüğü, katılımcıların hem ekonomik hem de kültürel alışverişte bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca mezat salonlarının hoş vakit geçirme, eğlenme ve eğlendirme işlevlerini de yerine getiren alanlar olduğu görülmüştür.
Keywords : Mezat, İstanbul, Balat, Kent Folkloru, Kültürel Miras

ORIGINAL ARTICLE URL