CİRİT OYUNU İLE İLGİLİ YABANCI DİLLERDE YAYINLANMIŞ ESERLER ÜZERİNE AÇIKLAMALI BİBLİYOGRAFYA DENEMESİ

Authors : İbrahim YILDIRAN

Pages : 77-92

View : 84 | Download : 16

Publication Date : 1996-02-15

Article Type : Review Paper

Abstract :Bibliyografik eserlerin, günümüz bilimsel çalışmalarında, özellikle prat iklik ve zaman tasarrufu bakımından vazgeçilmez bir destek kaynak niteliği  taşıdığı bilinmektedir. Herhangi bir alanda inceleme yapacak olan araştırmacılar, konunun tespiti  ve sınırlandırılmasından sonra, öncelikle konu hakkında bibliyografik tarama yapma gereği duymaktadırlar. Bu nedenle,  ülkemizde de, genel mahiyetteki bibliyografyaların yanında,  münferit bilim dallarına ilişkin yayınları kapsayan bibliyografya  çalışmalarında artış görülmektedir. Disiplinler arası bir bilim dalı olarak oldukça farklı bilim adamları ile  ilişkide olan spor bilimlerinde ise, bibliyografik yayın hazırlama geleneği  henüz oluşmamıştır. Spor bilimleri ile ilgili yayınlar üzerine ilk bibliyografya  denemesi olan Nüzhet Baha'nın "Eski ve Yeni Türk Spor Edebiyatı'  adlı çalışması(l) dışında, bu alanda zikredilebilecek diğer eserler,  İrfan Ünver Nasrattınoğlu'nun Türk spor kültürü hakkındaki yayınları ihtiva  eden bibliyografya denemesi(2) ile, Perihan Arbak'ın, ok ve okçulukla  ilgili kütüphanelerimizde mevcut yazma ve basma eserleri konu edinen  çalışmasıdır(3)  Türk spor tarihi ve geleneksel sporlarla ilgili muhtelif yayınlar, kısmen  de olsa, tarih, kültür folklor ve etnografya bibliyografyaları içinde de yer almaktadır. Bu bibliyografyalarda yer alan az sayıdaki yayınların, spesifik  bir alanda araştırma yapacak olan bir spor bilimcisi için yararlı ancak yetersiz  olduğu aşikardır. Oysa ki , Türk spor kültürüne ait unsurların  araştırılmasına olan ilgi düzeyi, özellikle, Beden Eğitimi ve Spor öğrenimi  veren kurumların yüksek lisans ve doktora programlarındaki artışa paralel  olarak yükselmektedir. Genel nitelikteki bu çalışmalarda göze çarpan  ortak nokta ise, Türk spor kültürü hakkında değerli bilgiler veren bilimsel  veya popüler yabancı kaynaklardan istifade oranının düşüklüğüdür.  Bibliyografyamızın konusunu teşkil eden cirit oyunu hakkında da,  oldukça geniş bir zaman dilimi içinde ve değişik coğrafi bölgelerde oynanmış  olmasina ve 16. yüzyıldan itibaren, Osmanlı İmparatorluğu  sınırları içinde veya etki alanlarında dolaşmış olan Batılı müşahit, seyyah  ve diplomatların yazdıkları eserlerde en çok bahsedilen Türk halk ve saray  sporu niteliği taşımasına rağmen, bizde henüz ciddi sayılabilecek bi l imsel  bir eser ortaya konulamamıştır. Cirit oyunu ile ilgili bibliyografya denememiz,  bu tür bir eksikliğin yabancı kaynaklarla ilgili bölümünün  mümkün olduğunca giderilmesine yardımcı olmak ve benzeri çalışmalara  başlangıç teşkil etmek amacını taşımaktadır.  Bibliyografyada, doğrudan cirit oyununu ele alem eserlerle birlikte,  muhtevasında cirit oyununun tarihi, kökfen teorileri, yayılma alanları,  oynanış biçimleri, oyun teknikleri ve taktikleri, oynanış nedenleri, oyun  için tercih edilen gün, ay ve mevsimler, oyuncu sayıları, oynayanların etnik  ve sosyoekonomik  durumları, oyun kuralları, seyirci davranışları, cirit kelimesinin  etimolojisi, cirit sopasının malzeme ve ebadlan gibi bilgilere  kısmen veya tamamen yer veren her tür yabancı yayın Ansiklopediler  ve  lügatler hariç olmak üzere yer  almıştır. Kolaylık sağlaması bakımından,  yayınların cirit ile ilgili bölüm veya sayfalan, oyunun neredene zaman ve  nasıl oynandığını belirten bilgilerle birl ikte açıklama notlarında verilmiştir.  Böylece, sadece bibliyografyadan, oyunun tarihi süreç içindeki seyri,  zaman derinliği ve mekan genişliği hakkında bilgi edinmek mümkün olmaktadır.
Keywords : cirit, yabancı literatür, bibliyografya

ORIGINAL ARTICLE URL