Üst bilişsel tasarım bilgisi uyarlama süreçlerinde tasarım ilkelerinin güçlük ve başarım düzeylerinin incelenmesi üzerine bir vaka çalışması

Authors : Duygu Yıldız, Evren Ülkeryıldız

Pages : 2335-2350

Doi:10.17341/gazimmfd.1501016

View : 160 | Download : 156

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmada, tasarım ilkelerine ilişkin üst bilişsel bilginin uyarlanma güçlük düzeylerinin karşılaştırılması ve bilgi uyarlama başarım düzeylerinin ölçümlenmesine yönelik analitik bir yaklaşım önerilmekte ve uygulanmaktadır. Araştırmanın amacı, öğrencilerin tasarım problemleri aracılığıyla edindikleri tasarım ilkelerine dair üst bilişsel bilgilerinin, söz konusu ilkelerin güçlük düzeylerine bağlı olarak uyarlanabilir tasarım stratejilerine nasıl dönüştürüldüğünü incelemektir. Mimarlık öğrencileriyle iki aşamadan oluşan tasarım deneyleri gerçekleştirilmiş; bilgi edinimi öncesi ve sonrası tasarım başarım düzeyleri eşleştirilmiş karşılaştırma yöntemiyle hesaplanmıştır. Ayrıca, tasarım ilkelerinin göreceli uyarlama güçlük değerleri de eşleştirilmiş karşılaştırma yöntemiyle hesaplanmıştır. Bulgular, tasarım ilkelerinin uyarlama güçlüğü değerleri ile tasarım başarımı arasında ters-U biçiminde eğrisel bir ilişkinin olduğunu ve bu ilişkinin üç üst bilişsel bilgi kümesi içerisinde incelebileceğini göstermektedir: (1) Uyarlama güçlüğü değeri 0,00–0,09 arasında olan grup simetri, zıtlık, asimetri, baskınlık, vurgu, hareket, tekrar, ritim ve denge ilkelerinden oluşmaktadır. (2) 0,10–0,20 aralığındaki ikinci grup birlik ve çeşitlilik ilkelerini içermektedir. (3) 0,20’nin üzerinde olan üçüncü grupta ise yalnızca ahenk ilkesi yer almaktadır. Özellikle birlik (0,40) ve çeşitlilik (0,49) ilkelerinin uyarlanmasında anlamlı başarım artışları gözlenmiştir. Sonuç olarak, üst bilişsel bilginin üst bilişsel tasarım stratejilerine dönüştürülmesinin incelenmesi tasarım sürecini daha analitik, sürdürülebilir ve yönetilebilir bir düzeye taşımakta ve aynı zamanda gelecekteki araştırma ve uygulamalar için yol gösterici rol oynamaktadır.
Keywords : Üst biliş, bilgi güçlüğü, bilgi uyarlanabilirliği, tasarım stratejileri, tasarım ilkeleri

ORIGINAL ARTICLE URL