Son Dönem Osmanlı Kelamında Hz. İsa’nın Babasız Doğumu Meselesi: Seyyid Nesib Örneği

Authors : Muhlis Körpe, Mehmet Emin Günel

Pages : 711-731

View : 38 | Download : 50

Publication Date : 2025-09-24

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, son dönem Osmanlı kelamcılarının Hz. İsa’nın (a.s.) babasız doğumu meselesine yaklaşımını ele almaktadır. Milaslı İsmail Hakkı ve Ömer Rıza gibi dönemin bir kısım düşünürleri, modern tıbbı referans alarak Hz. İsa’nın bir babasının olması gerektiği iddiasını ortaya atmışlardır. Bu iddiaya karşı dönemin kelamcılarının güçlü argümanlar geliştirdiği görülmektedir. Seyyid Nesib’in yazıları merkezli yapılan bu değerlendirme, meselenin epistemolojik, hermenötik ve ontolojik olmak üzere üç yönden ele alındığını göstermektedir. Dönem kelamcıları epistemolojik yönden, bilimin ilgi alanının çerçevesini tespit etmiş ve onun maddi varlık alanıyla sınırlı olduğunu dile getirmiş, bilimin manevi konularda hüküm verme yetkisinin olmadığını vurgulamıştır. Bu kelamcılar, sebep-sonuç ilişkisinin mümkün olduğunu ve bundan dolayı ilahi iradenin doğa kanunlarını değiştirebileceği prensibiyle düşüncelerini temellendirmişlerdir. Dönem kelamcıları hermenötik açıdan, Hz. İsa’nın doğumuyla ilgili Kur’ân ayetlerinin muhkemât ayet kategorisinde olduğunu ifade etmişlerdir. Bundan dolayı onlar, ilgili ayetlerin herhangi bir tevile konu yapılamayacağını ve zahir manalarının esas alınması gerektiğini ortaya koymuşlardır. Bu kelamcılar ontolojik açıdan ise mucizelerin aklî muhal değil âdî muhal kategorisinde değerlendirildiğini ve Hz. İsa’nın babasız doğumunun ilahi kudretin açık bir tecellisi olduğunu ispat etmişlerdir. Bu çalışma, son dönem Osmanlı’da kelam disiplininin modern meydan okumalara karşı entelektüel birikimini ve hazır bulunuşunu göstermenin yanı sıra bu birikim ve hazır bulunuşun kaynaklarını ifade etmekte, bilim ve din arasında doğru ilişkinin kurulmasında da dengeli bakış açısı sunmaktadır.
Keywords : Hz. İsa, Babasız Doğum, Kelâm, Tevil, Mucize

ORIGINAL ARTICLE URL