İmam Mâtürîdî'de Veli Kavramı

Authors : Doğan Aydoğan

Pages : 793-812

View : 37 | Download : 59

Publication Date : 2025-09-24

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, Ehl-i Sünnet’in önemli âlimlerinden olan İmam Mâturîdî’nin, tasavvufta sıkça kullanılan “velî” kavramına nasıl anlamlar yüklediği incelenmiştir. İmam Mâturîdî, Ebu Hanife’nin düşünce geleneğine bağlı bir âlim olarak akıl ve nakli birlikte kullanmış, bu yönüyle hem Ehl-i hadis hem de Mutezile tarafından eleştirilmiştir. Onun tefsir anlayışı rivayete değil dirayete dayanır; yani ayetlerin bağlamı, dil yapısı ve anlam ilişkileri dikkate alınarak yorum yapılır. Araştırmada, İmam Mâturîdî’nin hacimli eseri Te’vîlâtü’l-Kur’ân esas alınarak Kur’an’da geçen “velî” kelimesinin geçtiği tüm ayetler taranmış ve bu kelimenin farklı bağlamlarda kazandığı anlamlar sınıflandırılmıştır. “Velî” kelimesi Kur’an’da 232 yerde geçmekte olup; Allah’a nispet edildiğinde dost, rab, kurtarıcı, yardımcı, ibadet edilen ve koruyucu gibi olumlu anlamlar taşırken, başka varlıklara nispet edildiğinde dost, yardımcı, yakın ya da olumsuz çağrışımlı anlamlara gelebilmektedir. Bu bağlamda İmam Mâturîdî’nin yaklaşımı, kavramın geçtiği her ayetin bağlamına dikkat ederek çok boyutlu bir anlam inşası şeklindedir. Ayrıca Türkçede kullanılan “veli” kavramının, Kur’an’daki karşılıklarıyla birebir örtüşmediği vurgulanmıştır.
Keywords : Veli, İmam Mâtürîdî, Mâtürîdîyye, Dost, Te’vîlâtü’l-Kur’an

ORIGINAL ARTICLE URL