OĞUZ KAĞAN DESTANI’NDA İSKÂN: YAYLAK VE KIŞLAKLAR

Authors : Hikmet DEMİRCİ, Selime İNAN

Pages : 199-212

Doi:10.53718/gttad.939058

View : 41 | Download : 14

Publication Date : 2021-07-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkler, tarih boyunca çok geniş ve farklı coğrafyalarda hâkimiyet sürdü. Türklerin yaylak- kışlak hayatı konu olduğunda genellikle batı literatüründe göçebelik çerçevesinde ele alınır, “barbar” kavramıyla özdeşleştirilir. Türkiye’de yapılan çalışmalarda ise göçebelikten ziyade yaşam tarzından yola çıkarak bozkır kültürü, konar – göçer veya atlı göçerevli kültür içerisinde gösterilir. Atlı göçerevli kültürde, atlarla uzak mesafelere aile / boylarıyla hızla hareket eden Türk toplulukları teşkilat ve düzenlerini sağlar ve yeni yurtlar edinirler. En eski zamanları aydınlatan destanlar, içinde yaşanılan toplumun dünya görüşü, sahip olduğu inanç ve değerleri, sosyal yapı hakkında önemli bilgiler verir. Bu doğrultuda, atlı göçerevli yaşam tarzının önemli örneklerinden biri olan Oğuz Kağan Destanı, atlı göçerevli hayat tarzını ve kültürünü ve ideal insan tipini temsil eder. Bu makale, destanda atlı göçerevli kültürün yaşam tarzını, yaylak ve kışlak hayatını ortaya koymak amaçlı ele alındı. Oğuz Kağan Destanı’ndan hareketle atlı göçerevli yaşam tarzıyla yurt edindikleri yaylak ve kışlaklar arasında ilişki kuruldu. Atlı - göçerevli yaşamda yaylak – kışlaklar, Türklerin yaşadıkları coğrafya içerisindeki teşkilatlandırdığı mekânlardır. Makalede göçebe, konar –göçerlik veya atlı göçerevli terimleri ele alınırken Oğuz Kağan Destanı’nda yaylak ve kışlakların nasıl belirlendiği ve nereler olduğu tespit edildi. Makale sonucunda, destanda yaylak – kışlak hayatının ilk kuruluş özellikleri, töre ve orun- ülüş sistemiyle bağlantısı ile boylar arasında paylaştırıldığı, yaylak ve kışlaklara göçün mevsimlik yaşandığı görüldü.
Keywords : Oguz Kagan Destanı, Atlı Göçerevli, Mekan, Yaylak, Kışlak

ORIGINAL ARTICLE URL