SAFEVİ İRAN’INDA SÜNNİLERİN MÜCADELESİ: ŞAH I. TAHMASB DÖNEMİNDE SÜNNİ KARŞITI FAALİYETLER

Authors : Rosemary Stanfieldjohnson

Pages : 549-556

Doi:10.53718/gttad.1565595

View : 102 | Download : 63

Publication Date : 2024-11-24

Article Type : Other Papers

Abstract :İran’ın tarihi, Safevi hanedanının 16. yüzyılın başında iktidara gelmesiyle büyük bir dini ve siyasi dönüşüm yaşamıştır. Bu dönemde, ülke uzun süre Sünni İslam\'ın egemen olduğu bir yapıdan hızla On İki İmam Şiiliğine geçiş yapmıştır. Son yıllarda yapılan araştırmalar, bu dönüşüm sürecinin doğasını ve hızını detaylı bir şekilde incelemiş ve tartışmıştır. Özellikle, Sünnilikten Şiiliğe geçişin kademeli olarak gerçekleştiği ve Sünni toplulukların etkisinin zamanla azaldığı gözlemlenmiştir. İran kroniklerinde, 1608 yılına kadar Sünnilere yönelik zulümler hakkında bilgiler bulunmaktadır, ancak Safevi döneminde Sünnilik ve geçiş süreci üzerine yapılan çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışma, Mirza Mahdum Şerifi\'nin yaşadığı döneme odaklanarak, özellikle Şah Tahmasb dönemindeki dini ve siyasi yapıyı ele almaktadır. Şerifi, başlangıçta Fars vilayetinde Sünni olarak yetişmiş ve sonra Kazvin\'e taşınarak Safevi siyasetine dahil olmuştur. Şah Tahmasb\'ın veziri olarak görev yapmış ve dini öğretimde bulunmuştur. Şerifi\'nin etkisi, Şah II. İsmail\'in tahta geçmesiyle birlikte azalmış, hatta Sünnilik propagandası yapmakla suçlanmış ve baskı görmüştür. Şerifi, bu dönemde Osmanlı topraklarına kaçmış ve eserlerini burada kaleme almıştır. Mirza Mahdum Şerifi\'nin en önemli eseri olan \"al-Nawaqid li-bunyan al-rawafid\", Safevi dönemi İran\'ında yaşanan sosyal ve politik gelişmeleri detaylı bir şekilde ele almaktadır. Bu eser, Şah Tahmasb\'ın son dönemlerindeki siyasi olayları, Şah II. İsmail dönemindeki sosyopolitik değişimleri ve dönemin Şii otoritesinin gelişimini anlamak için önemli bir kaynaktır. Şerifi\'nin eseri, özellikle Sünnilik ve Şiilik arasındaki çekişmeleri ve Şerifi\'nin rakip olarak gördüğü Safevi şahları hakkındaki eleştirel görüşleriyle dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma İran\'da Sünnilikten Şiiliğe geçiş sürecini, özellikle Mirza Mahdum Şerifi\'nin yaşadığı dönemdeki dini ve siyasi yapıyı anlamak için önemli bir ışık tutmaktadır. Şerifi\'nin yaşamı ve eserleri, döneminin tarihi ve entelektüel çerçevesini anlamak için zengin bir kaynak olarak değerlendirilmektedir.
Keywords : Safevi, islam Tarihi, Mezhepler Tarihi, İran Tarihi

ORIGINAL ARTICLE URL