TÜRK KÜLTÜRÜNDE ÜÇ BOYNUZLU BAŞLIĞIN ANLAMINA DAİR

Authors : Aslı Çandarlı

Pages : 645-658

Doi:10.53718/gttad.1756732

View : 132 | Download : 156

Publication Date : 2025-09-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Giyim kuşam unsurları, Türk kültür tarihinin aydınlatılmasına ve dönemsel özelliklerinin ortaya konmasına doğrudan kaynaklık eden önemli maddi kültür öğeleridir. En temel ihtiyaçlardan birini karşılarken aynı zamanda coğrafi ve ekonomik özellikler, zanaatsal beceriler, estetik zevki, inanç dünyası ve toplumun hayatı algılayış biçimi gibi konularda önemli veriler sunar. Giyim kuşam malzemelerinden biri olan ve ilk anda küçük bir kıyafet detayı gibi gözüken başlıklar da bu açıdan değerlendirilmelidir. Zira kültürel değerler açısından zengin bir içeriği barındırmakta; kişinin sosyal ve ekonomik durumu ve hatta medeni hali hakkında bilgiler taşımaktadır. Türk kültürünün Türkistan’dan Anadolu’ya taşınan sürekliliği içinde anlamlı bir yere sahip olan başlıklar arasında üç boynuzlu başlık türü özellikle ilgi çekicidir. Görece sınırlı bir alanda, birbirinin benzeri kompozisyonlar içinde ancak çok farklı malzemeler üzerinde tasvir edilmesi söz konusudur ki, kaya resimleri, kemik plakalar, taş heykeller, bronz kaplamalar ve sikkeler bunlar arasında sayılabilir. Üç boynuzlu başlık taşıyan figürler çoğunlukla kadın karakter olarak tasvir edilip Umay’la ilişkilendirilmişse de erkek taş heykelde de bu başlığa rastlanmış olması ya da Umay inancının bulunduğu tüm Türk coğrafyasında bu başlığa rastlanmaması kafa karıştırıcı bir durum ortaya çıkarmaktadır. Bu noktada üç boynuzlu başlık adlandırmasından ifade ettiği anlama kadar çok sayıda soru işareti ile merak uyandırmıştır. Bu çalışma konuyu bu bir taç mıydı yoksa başlık mı? Sadece kadınlara özgü müydü erkekler de kullanır mıydı? Ne anlam ifade ediyordu? Umay’ı tasvir ettiğine ilişkin yaygın görüşü ortaya çıkaran etkenler ne? gibi sorular çerçevesinde ele alıp üç boynuzlu başlığın bir giyim unsuru olmanın ötesindeki anlamlarına odaklanmıştır.
Keywords : Türk Kültürü, Başlık, Üç Boynuzlu Başlık, Umay.

ORIGINAL ARTICLE URL