DİYABET GÜÇLENDİRME ÖLÇEĞİ-KISA FORMUNUN HEMODİYALİZ HASTALARINA VE TÜRKÇEYE UYARLANMASI: GEÇERLİLİK VE GÜVENİLİRLİK ÇALIŞMASI

Authors : Türkan Çalışkan, Alper Azak, Fisun Şenuzun Aykar

Pages : 709-718

View : 83 | Download : 51

Publication Date : 2025-06-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Güçlendirme bir şeyi yapabilmeye dair beceri gelişmektir. Güçlenen birey öz becerilerine yeniden güvenir ve sağlık profesyonellerine ihtiyaç duymadan yaşamında kendi kendine yeter hale gelebilir. Böbrek fonksiyonlarını korumayı hedefleyen hemodiyaliz tedavisi sürecinde güçlenen hastalar olası komplikasyonlarla baş edebilecek yeterliliği kazanabilirler. Bu araştırma, “Diyabet Güçlendirme Ölçeği-Kısa Formunu (DES-SF) Hemodiyaliz Hastalarına ve Türkçeye uyarlamak, geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmek amacı ile yapılan metodolojik tipte bir çalışmadır. Araştırma 01-28 Şubat 2023 tarihleri arasında Balıkesir’de bulunan bir şehir hastanesindeki diyaliz ünitesinde kronik hemodiyaliz tedavisi gören ve araştırmaya alınma kriterlerine uyan konik böbrek yetmezliği (KBY) hastalarında yapılmıştır (n=138). Araştırma verilerinin toplanmasında; Birey tanılama formu ile Anderson ve ark tarafından geliştirilen DES-SF ölçeği kullanılmıştır. Türkçeye ve Hemodiyaliz hastalarına uyarlanan Diyabet Güçlendirme Ölçeği-Kısa Formunun sırasıyla dil ve kapsam geçerliği, yapı geçerliği, güvenirlik analizleri yapılmıştır. Hastaların yaş ortalaması 55.07±12.57, hemodiyaliz tedavisine başlama ortalamaları 53.32±4.53/ay idi. Ölçeğin kapsam geçerliliğinde uzmanlar arasında görüş birliği olduğu (KGİ 0.875), ölçeğin kapsam geçerliğinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda, ölçeğin tek faktörlü yapısının toplam varyansın %39.93’ünü açıkladığı ve faktör yüklerinin 0.49-0.76 arasında değiştiği belirlenmiştir. Doğrulayıcı Faktör analizine göre ölçeğin yapısal denklem model sonucu p<0.001 düzeyinde anlamlı olduğu, ölçeği oluşturan 8 maddeli ölçek yapısıyla ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin Cronbach alfa güvenirlik katsayısı 0.78 bulunmuştur. Hemodiyaliz Güçlendirme Ölçeği-Kısa Formunun geçerlik ve güvenirliğinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Uyarlaması yapılan ölçeğin hemodiyaliz hastalarının güçlendirme düzeylerini ölçme ve güçlendirme ihtiyacına yönelik geliştirilen planlamaların sonuçlarının değerlendirilmesinde kullanılabileceği geçerli ve güvenilir ölçümler sağlayabildiği sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Kronik Böbrek Yetersizliği, Hemodiyaliz, Güçlendirme, Diyaliz Hemşireliği, Geçerlik ve Güvenirlik

ORIGINAL ARTICLE URL