3-5 Yaş Arası Çocukların Risk Alma Davranışlarında Anne Teşviğinin Etkisi

Authors : Büşra Karaman, Ayşe Yıldırım, Muhammed Sukru Aydın

Pages : 192-207

Doi:10.65083/asbider.1719711

View : 182 | Download : 325

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Risk alma davranışı, kazanç ve kayıp ihtimallerini içinde barındıran durumlar arasında tercih yapmayı içerir. Araştırmalar bilişsel beceriler, cinsiyet ve sosyalleşme süreçleri gibi çeşitli faktörlerin çocuklarda risk alma davranışını etkilediğini göstermektedir. Bu araştırmada da annelerin riske teşvik edici sözleri ve risk almama yönündeki telkinlerinin çocuklarının risk alma davranışları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bu doğrultuda gruplar arası deneysel desene sahip olan bu araştırmada risk alması yönünde açıklama yapılan ve risk almaması yönünde açıklama yapılan şeklinde iki deney grubu ve annenin ortamda bulunmadığı kontrol grubu olmak üzere üç koşul oluşturulmuştur. Araştırmaya okul öncesi eğitim alan, yaşları üç ile beş arasında değişen 57 kız, 57 erkek olmak üzere toplamda 114 katılımcı dâhil edilmiştir. Uygulamalar Ekim 2024 ile Mart 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çocukların risk alma davranışlarını değerlendirmek üzere kazanç ve kayıp denemelerinin yer aldığı bir risk alma görevi uygulanmıştır. Varyans analizi sonucunda anneleri tarafından risk almaya teşvik edilen çocuklar ile anneleri tarafından riske teşvik edilmeyen çocukların risk alma davranışları arasında anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur. Deney ve kontrol grupları arasındaki farklar incelendiğinde, anneleri tarafından riske teşvik edilen deney grubundaki çocukların diğer gruplardaki çocuklara kıyasla anlamlı olarak daha fazla risk aldıkları görülmüştür. Anneleri tarafından riske teşvik edilmeyen ve annenin ortamda bulunmadığı kontrol grubundaki çocukların risk alma davranışlarında ise anlamlı farklılık bulunmamıştır. Yine sonuçlara göre, risk alma davranışlarında kız ve erkek çocukları arasında anlamlı farklılık görülmemiştir. Bulgular çocukların risk alma davranışında etkisi olabilecek faktörler üzerinden sınırlılık ve önerilerle birlikte tartışılmıştır.
Keywords : Ebeveynlik, okul öncesi dönem, risk, risk alma davranışı

ORIGINAL ARTICLE URL