Osmanlı Kale Askerlerinin Yaş İstatistiği: İsmail Kalesi Örneği Üzerinden Kantitatif Bir İnceleme

Authors : Hakan Engin

Pages : 145-175

Doi:10.59054/hed.1645262

View : 114 | Download : 57

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :XVIII. yüzyılın tarihî kaynakları, Devlet-i Aliyye\\\'nin Rumeli ve Anadolu\\\'da muvazzaf askeri bi-nihâyedir şeklinde ifadelerle, Osmanlıların merkez ve taşra ordularının kalabalık yapısına işaret etmektedir. Bu kuvvetlerin hatırı sayılır çoğunluğu, ekseriyetle XVIII. yüzyıldan itibaren serhad kalelerinde görevlendirilmiş ve umumiyetle yerli askeri târifen “yerli kulu”, merkezî ordu unsurlarını işaretle de “dergâh-ı âli kapı kulu” personeli olarak ayırt edilmişlerdir. Merkezî ordu unsurları dışındaki yerli askerler, Osmanlı tahkimatlarında görev yapan atlı ve piyade birliklerine karşılık gelmektedir. Bunlar, kalenin ismine münhasıran bulunduğu şehirden veya yakın bölgelerinden tertip edilmekteydi. Ancak mevzubahis yerli askerlerin yaş istatistiklerine dair bir veri olmadığı gibi, konuyla ilişkili bir literatür çalışması da mevcut değildir. Muhtelif konu başlıkları içerisinde alt bilgi olarak sunulan yaş verilerinin muhteviyatı da erken tarihler için pençik ve devşirme sisteminin tatbikinde öne çıkan bilgilerdir. Dolayısıyla XIX. yüzyıldan öncesine teşmil edilebilecek muvazzaf kale askerlerinin yaş istatistiği, dağılımı ve sayısal ağırlığı bilimsel olarak değerlendirilmemiştir. Bu çalışma, Tuna Nehri kenarındaki en müstahkem Osmanlı tahkimatlarından İsmail Kalesi\\\'nin yerli askerleri üzerinde bir yaş istatistiği sunmaktadır. Yerli askerlerin yoklamalarını içeren defterlerden farklı özellikte ve benzerine az rastlanan iki defter, Osmanlı Arşivi\\\'nden tespit edilerek bu çalışmada tetkik edilmiştir. Serhad kalelerindeki personelin yaş istatistiğinin bir veri hâline dönüştürülmesi, askerî tarih çalışmalarına katkı sağlayacaktır. Yoklama defterlerinden asker yaşlarının ayıklanması, belirli yaş aralıklarında gruplandırılması, sayısal ağırlığının belirlenmesi, 1796-1803 yıllarındaki dağılımları, her bir bölük için ayrı şekilde işlenerek kantitatif bir veriye dönüştürülmesi, bu çalışmanın yöntemi olarak benimsenmiştir.
Keywords : Osmanlı Kaleleri, İsmail Kalesi, Yaş İstatistiği

ORIGINAL ARTICLE URL