İcâre‑i Nefis: XV. Yüzyıl Bursa'sında Hizmet Akdi Uygulaması ve Hukuki Tahlili

Authors : Habibullah Habib

Pages : 443-469

Doi:10.59054/hed.1739123

View : 219 | Download : 183

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede, İslam dünyasının günümüze ulaşan en erken tarihli yegâne sicil koleksiyonu olan XV. yüzyıl Bursa kadı sicillerinden hareketle hizmet akdinin Bursa\\\'daki uygulamalarının incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında, incelenen yüzyıla ait toplam 19 kadı sicili arasından belirli kriterler doğrultusunda seçilen 5 sicil üzerinden, Osmanlı\\\'nın bilinen en erken sicili olan 1455‑1456 tarihli Bursa sicilinden başlayarak XV. yüzyılın sonuna kadar olan dönem analiz edilmiştir. İlgili sicillerde hizmet akdi ile ilgili tespit edilen kayıtların muhtevasından hareketle söz konusu akdin XV. asırda Osmanlı Bursa\\\'sında uygulama şekli, ne tür hizmetlerde işçi ve işveren arasında sözleşme yapılıp sicillere kaydedildiği ve kaydedilen hizmet akitlerinin bağlayıcılığı ile ilgili sağladığı güvence değerlendirilmiştir. Bunlarla birlikte araştırılan dönemde Bursa\\\'da erkek, kadın, çocuk ve köle‑cariye iş gücünün ücretleri ve istihdam alanları da incelenmiştir. İnceleme sonucunda elde edilen bulguların sosyal, ekonomik ve kültürel boyutlarıyla hukuki tahlili yapılmıştır. Bursa\\\'nın, Osmanlı\\\'ya ait günümüze ulaşan en erken tarihli kadı sicillerini barındırması, söz konusu sicilleri kapsayan dönemde şehrin önemli bir ticaret ve sanayi merkezi hâline gelmesi, buna bağlı olarak artan iş gücü talebi ve özellikle dokumacılık sektöründeki canlılık, bu çalışmada Bursa\\\'nın tercih dilmesinde belirleyici faktörler olmuştur.
Keywords : İcâre-i Nefis, Hizmet Akdi, Osmanlı Devleti, XV. Asır, Bursa Sicili

ORIGINAL ARTICLE URL