Tavsîf Bağlamında Nazmî-zâde Hüseyin Murtazâ’nın Sanatlı Siyeri Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Abdulsamet Özmen

Pages : 168-187

Doi:10.28981/hikmet.1740349

View : 122 | Download : 147

Publication Date : 2025-10-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk edebiyatında kaleme alınan eserler, nazım ve nesir olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Nesir alanındaki eserler; sade, orta ve süslü nesir olmak üzere üç şekilde kaleme alınmışlardır. Süslü nesrin ilk örneği Sinan Paşa tarafından kaleme alınan Tazarrunâme’dir. Daha sonraki yüzyıllarda Veysî, Nergisî, Katip Çelebî, Nâbî, Nazmî-zâde gibi müellifler de süslü nesir sahasında önemli eserler ortaya koymuşlardır. Süslü nesir sahası eserlerinin bir kısmı siyer alanında kaleme alınmışlardır. Bu sahanın ilk eseri Dürretü’t-Tâc fî Sireti Sâhibi’l-mi’râc adlı eserdir. Bu eser tamamlanmamıştır. Daha sonraki yıllarda birçok müellif bu esere çeşitli zeyiller yazmışlardır. Bu eserlerin genelinde yazarlar, kişileri ve ele aldığı konuları sanatlı bir bakış açısıyla ele almışlardır. Şahıslar bazında beğendikleri kişileri övgü dolu sözlerle tavsif etmişlerdir. Buna mukabil sevmedikleri, dine ve dinî yaşama aykırı gördükleri kişileri de hakaret içeren sözlerle tezyif etmişlerdir. Bu sahada ve adı geçen esere bir zeyl de Nazmî-zâde Hüseyin Murtazâ tarafından yazılmıştır. Çalışmanın ana konusunu, Nazmî-zâde Hüseyin Murtazâ tarafından yazılan zeyilde kişilere yönelik yapılan tavsif örnekleri oluşturmaktadır. Böylelikle müellifin duygu ve düşünce dünyasının eserinde kullandığı üslûba etkileri irdelenecektir. Adı zikredilen kişilerin genel özellikleri verildikten sonra müellifin kişiler hakkında yaptığı tavsifata da değinilecektir.
Keywords : Nazmî-zâde, zeyl-i siyer, süslü nesir, tavsif

ORIGINAL ARTICLE URL