Yerel Halkın Mağara Turizmine İlişkin Sürdürülebilir Turizm Gelişimine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi

Authors : Yakup Öztürk
Pages : 116-132
Doi:10.17218/hititsbd.1493276
View : 58 | Download : 44
Publication Date : 2025-04-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Jeolojik süreçler sonucunda doğal olarak oluşan ya da insanların işlenmesi kolay maddeleri kazmaları sonucunda yapay olarak oluşturulan mağaralar birer turistik çekim unsuru olarak turistik talebin şekillenmesinde önemli rol oynamaktadır. Son yıllarda turizm talebinin kitle turizminden alternatif turizm çeşitlerine kayması, küresel turizm pazarının önemli bir yönünü oluşturan mağara turizmine yönelik ilgiyi artırmıştır. Turizmde uzun vadeli başarı elde edilmesindeki anahtar rolünden dolayı yerel halkın turizm gelişimine yönelik tutumlarının belirlenmesi ve desteğinin sağlanması önemli bir faktördür. Ancak mağara turizmi özelinde yerel halkın sürdürülebilir turizm gelişimine yönelik tutumlarını ampirik verilerle inceleyen çalışmaların sayısı literatürde oldukça sınırlıdır. Bu bağlamda çalışma, söz konusu boşluğu doldurmayı ve mağara turizmi bağlamında yerel halkın sürdürülebilir turizm gelişimine yönelik tutumlarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nicel yöntem benimsenmiş ve Sürdürülebilir Turizm Tutum Ölçeği (SUS-TAS) kullanılmıştır. Sürdürülebilir Turizm Tutum Ölçeği’nin Çankırı özelinde uygulanması ölçeğin ulusal düzeydeki geçerliliğine katkı sağlarken, sürdürülebilir turizmin üç temel boyutunun (sosyal, ekonomik, çevresel) birbiriyle ilişkili olarak incelenmesi çalışmanın temel özgünlüğü yansıtmaktadır. Kolayda örnekleme yöntemiyle 600 kişiye anket uygulanmış; analiz için uygun bulunmayan formlar elendikten sonra 568 geçerli anket değerlendirmeye alınmıştır. Veriler üzerinde güvenilirlik, faktör analizi, t-testi ve ANOVA analizleri uygulanmıştır. Bulgular, yerel halkın sürdürülebilir turizm gelişimine yönelik genel olarak destekleyici bir tutuma sahip olduğunu ve yaş değişkeninin uzun vadeli planlama dışındaki tüm boyutlarda etkili olduğunu ortaya koymaktadır. İkamet süresinin yerel halkın tutumları üzerinde etkili olduğu, araştırmanın yürütüldüğü bölgede daha kısa süredir yaşayan bireylerin sosyal maliyetlere ve ekonomik faydalara daha fazla önem verdiğine dair bulgusu da araştırmanın diğer sonuçları arasında yer almaktadır. Çankırı özelinde yerel halkın sürdürülebilir turizm gelişimine yönelik tutumlarını analiz etmede öncü olan bu çalışmada, genel olarak sürdürülebilir turizm gelişiminin desteklendiği, ancak turizm gelişiminin sosyal maliyetleri konusunda belirli bir endişe taşındığı sonucuna varılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre Çankırı\\\'da ikamet eden yerel halkın turizm gelişimine yönelik öncelikli ilgisi çevresel sürdürülebilirlik odaklıdır. Bu bulgu, yerel halkın kaynakların gelecek nesiller için korunması konusunda duyarlı olduğunu ve bu kaynakların turizm faaliyetleri ile uyumlu bir şekilde kullanılmasını desteklediğini göstermektedir. Çalışmanın bulguları, yerel halkın turizm gelişimine aktif katılımının ve yerel kaynakların korunması konusundaki hassasiyetinin sürdürülebilir turizm için önemli olduğunu vurgulamaktadır. Araştırmanın bir diğer dikkat çekici sonucu ise Çankırı\\\'da turizm faaliyetleri yüksek bir gelişmişlik düzeyine ulaşmamış olsa da katılımcıların bir kısmının turizmden rahatsız olduklarını ve turizm gelişiminin sosyal maliyetlerini hissettiklerini belirtmiş olmalarıdır. Bu bulgu, yerel halkın turizm faaliyetlerine yönelik tutum ve endişelerinin dikkate alınması ve turizm planlaması ve uygulamasına katılımlarının sağlanması açısından önemlidir. Bu çalışmanın en önemli kısıtlılığı, sadece belirli bir dönemde, sınırlı bir örneklemle ve SUS-TAS ölçeğindeki ifadeler bağlamında gerçekleştirilmiş olmasıdır. Gelecekteki çalışmalarda açık uçlu soruların kullanılması, yerel halkın tam olarak nelerden rahatsız olduğunu veya turizmin ne gibi olumsuz sosyal etkileri olduğunu düşündüğünü anlamaya yardımcı olacaktır. Gelecek çalışmalarda hem nicel hem de nitel verilerin kullanılarak çoklu yöntem yaklaşımının benimsenmesiyle daha kapsamlı analizler yapılabilecektir.
Keywords : Mağara Turizmi, Sürdürülebilir Turizm, Turizm Gelişimine Yönelik Tutum, Yerel Halk, Çankırı

ORIGINAL ARTICLE URL