Demir Çağında Trakya Anadolu İlişkileri Bağlamında Önemli Bir Kültür Mirası: Sinanköy Açık Hava Sunağı

Authors : Umut Murat Doğan

Pages : 919-934

Doi:10.17218/hititsbd.1642667

View : 71 | Download : 150

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Trakya Bölgesi toplumlarının Antik Çağ’daki dini kimlikleri hakkında bilinenlerin çoğu Ege dünyasında yazılanlara ve bölgede bulunan arkeolojik verilere dayanır. Tüm bu verilerden anlaşılıyor ki Trakya Bölgesi kültürlerinin inancında yaşamı ve yer altındaki ölüler dünyasını temsil eden Ana Tanrıça en önemli unsurdu. Ege mitolojisine Trakya kültürlerinden geçmiş olan Orpheus ise Trakya’da Ana Tanrıça kültünde yer alan şamanik bir karakter olarak kabul edilir. Demir Çağı başında Trakya’dan Anadolu’ya ulaşan göçler ile Ana Tanrıça inancı da taşınarak Anadolu’daki benzer din geleneğiyle birleşti. Trakya’da Ana Tanrıça’nın yardımcısı olan şamanik figür Phrygia’ya Attis ile bütünleşip Ege dünyasına da Orpheus adıyla geçtiği düşünülmektedir. Türkiye Trakyası’nda, Edirne iline bağlı Lalapaşa ilçesi, Sinanköy sınırları içinde yer alan Orta Çağ kalesinin batı yamaçlarında yer alan bir açık hava kaya kült alanı Ana Tanrıça ve Ege’de Orpheus olarak anılan şamanik yardımcısının yer aldığı bir kült ayini için son derece uygun bir döşem düzenlemesine sahiptir. Hem iki girişli bir kaya oyuğu ile yer altı dünyasını hem de taht biçimli bir altarı ve sıvı sunu döşemleri içeren düzenlemesi ile Ana Tanrıça’nın yeryüzü hakimiyetini simgeleyecek nitelikte unsurları olan bu açık hava sunağı genel görünümü ile son derece özgün bir kimlik sunar. Bu çalışmada Trakya’dan Anadolu ve Ege kültürlerine etki eden inanç sistemi çemberi içinde Sinanköy açık hava sunağının yerinin tartışmaya açılması amaçlanmaktadır. Bu sunağın tanımlanması ve analojik karşılaştırması hem hakkında çok az şey bilinen Trakya Demir Çağı din kültürünün tanımlanması konusuna katkı yapacak hem de Demir Çağı başlarında Anadolu’ya ulaşan Trakya kültür etkisinde Türkiye Trakyası’nın katkısını gözler önüne serecektir. Sinanköy açık hava sunağının tanımlanması, analojik karşılaştırması yöntemi ile Demir Çağı’nda Trakya-Anadolu arasında izi sürülebilen kültür aktarımının kült yapılarının biçimlendirilmesinde de kendini gösterdiği ortaya konulmuştur.
Keywords : Trakya arkeolojisi, demir çağı, Türkiye trakyası, Sinanköy kalesi, açık hava kaya sunağı, ana tanrıça, orpheus

ORIGINAL ARTICLE URL