Bir Eşekleş(tir)me Dinamiği Olarak Francisco Goya’nın Los Caprichos Serisinde Eşek İmgeleri

Authors : Yakup Dursun

Pages : 117-136

Doi:10.21733/ibad.1628187

View : 345 | Download : 421

Publication Date : 2025-08-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Eşeklik, bireylerin ve toplumların bilinçten uzaklaştırılmasıyla eleştirel düşünce kapasitelerinin köreltilmesini ifade eden bir kavramdır. Eşekleş(tir)me ise bu sürecin etkin bir şekilde uygulanmasıdır. Bu süreç, tarih boyunca çeşitli ideolojik, kültürel ve politik araçlarla hayata geçirilmiş; bireyleri ve toplulukları kendi kimliklerinden ve haklarından uzaklaştırarak bilinçsiz hale getirmiştir. XVIII. yüzyılda İspanya, Engizisyon’un katı denetimi, eğitim ve eleştirel düşüncenin baskı altına alınması gibi nedenlerle toplumsal manipülasyonların yaygın olduğu bir dönemdedir. Bu dönemde, halkın bilgiye erişimi ve sorgulama yetisi sistematik olarak sınırlandırılmış; eleştirel düşünceden uzaklaştırılan kitleler, otoriteye körü körüne itaat eden bir yapıya büründürülmüştür. Bu süreç, toplumsal anlamda bir “eşekleş(tir)me” dinamiği yaratmıştır. İspanyol ressam ve gravür sanatçısı Francisco Goya (1746-1828), Los Caprichos serisinde yer alan eşek imgeleriyle “eşekleş(tir)me” sürecini güçlü bir şekilde ele almaktadır. Serideki sekiz gravürde yer alan eşek imgeleri, bireysel düzeyde \\\"eşek-lik\\\" ile toplumsal düzeyde \\\"eşek-leş-(tir)-me\\\" arasındaki bağlantının göz ardı edilmesini ve duyulmamasını ele alan bir düşünsel bakış açısı oluşturmuştur. Bu çalışma, Los Caprichos serisindeki sekiz gravürde yer alan eşek imgelerinin, dönemin toplumsal yapısını eleştirel bir şekilde yansıtarak \\\"eşekleş(tir)me\\\" olgusu bağlamındaki anlamını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, literatürden elde edilen veriler ve tematik analiz yöntemiyle, fenomenolojik bir bakış açısıyla yorumlanmıştır. Literatür taraması, dönemin sosyo-politik yapısını, Goya’nın sanatsal yaklaşımını ve eşek imgelerinin sembolik anlamlarını ele alan kaynaklardan oluşmaktadır. Görsel veriler ise Los Caprichos serisindeki sekiz gravürün detaylı ikonografik ve tematik analizi ile elde edilmiştir. Tematik analiz süreci, belirlenen ana temalar doğrultusunda Goya’nın eserlerindeki eşek imgelerinin sınıflandırılmasını ve dönemin bağlamı içinde yorumlanmasını içermektedir. Elde edilen verilere göre Goya, eşek imgelerini, dönemin İspanya’sındaki toplumsal eşekleş(tir)me sürecini eleştiren güçlü bir araç olarak kullandığını göstermektedir. Evrensel bir referans olarak okunabilen bu eleştiriler, Türk toplumunda da benzer süreçlerin tekrarlandığını hatırlatmaktadır.
Keywords : Eşek-lik, Eşekleş(tir)me, Francisco Goya, Los Caprichos, Eşek Imgeleri, Toplumsal Eleştiri, Sanat ve Toplum

ORIGINAL ARTICLE URL