Taguchi Deneysel Tasarım Yöntemi Kullanılarak Bromfenol Mavisi Biyosorpsiyonunun Modellenmesi ve Denge İzotermleri

Authors : Dilek GÜMÜŞ, Fatih GÜMÜŞ
Pages : 960-968
Doi:10.21597/jist.791151
View : 43 | Download : 11
Publication Date : 2021-06-01
Article Type : Research Paper
Abstract :Su ortamında boyaların varlığı, ekosistem kalitesini olumsuz etkilediği için küresel bir sorundur. Tehlikeli boyaların biyosorpsiyon yöntemiyle ayrılması düşük maliyetli ve etkili bir yöntem olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada Fomes fomentarius (L.) Fr. ve Trametes versicolor (L.) Lloyd biyosorbent olarak kullanılarak sulu çözeltiden Bromfenol Mavisinin giderimi çalışılmıştır. Taguchi deney tasarımında L9 (33) ortogonal dizi (OD) kullanılarak başlangıç pH değeri (2, 7, 12) başlangıç boya konsantrasyonu (25, 50, 75 mg L-1) ve temas süresi gibi (30, 150, 270 dk) kontrol edilebilir 3 faktör ve her faktörün 3 farklı seviyesinin biyosorpsiyon sürecindeki istatistiksel ilişkileri araştırılmış ve sistemin optimizasyonu yapılmıştır. Deneysel çalışmalar sonucunda parametrelerin optimum değerleri F. fomentarius ile biyosorpsiyonda temas süresi 270 dk, başlangıç pH değeri 2 ve başlangıç boya konsantrasyonu 50 mg L-1, T. versicolor ile biyosorpsiyonda temas süresi 150 dk, başlangıç pH değeri 2 ve başlangıç boya konsantrasyonu 50 mg L-1 olarak belirlenmiştir. Belirlenen ptimum koşullardaki boya giderim verimleri F. fomentarius için %78.34, T. versicolor için %69.28 olarak bulunmuştur. Biyosorpsiyon izotermleri Langmuir ve Freundlich denklemleri kullanılarak modellenmiştir. F. fomentarius ile yapılan deneylerde en iyi model uyumu Freundlich izotermi ile T. versicolor ile yapılan deneylerde en iyi uyum Langmuir izotermi ile sağlanmıştır. Giderim performansları göz önünde bulundurulduğunda her iki biyosorbentin de boya endüstrisi atıksularının gideriminde düşük maliyetli ve etkili biyosorbentler olarak değerlendirilebilecekleri sonucuna varılmıştır.
Keywords : Biyosorpsiyon, Bromfenol mavisi, Fomes fomentarius, Deney tasarımı, Doğrusal olmayan izoterm, Trametes versicolor

ORIGINAL ARTICLE URL