Modernite Eleştirisi ve Anlam Krizi ile Başa Çıkmada İslâm Mâneviyatı: Gai Eaton Örneği

Authors : İsa Yalçın, Hamdullah Arvas

Pages : 131-168

Doi:10.46231/sufiyye.1777646

View : 563 | Download : 501

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, modern çağın insanlık üzerinde meydana getirdiği epistemolojik ve ontolojik krizlere karşı Charles Le Gai Eaton’un (Hasan Abdülhakîm) yaptığı değerlendirmeleri ve teklif ettiği çözüm önerilerini tasavvufî bağlamda incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüzde yapılan araştırmalarda modernitenin sekülerleşme, pozitivizm ve bireycilik ekseninde insanların hakikat algısını bozduğu, insanı metafizik köklerinden ve kadim mânevî geleneklerden kopardığı, böylece onları anlam ve değer krizlerine sürüklediği tezi kabul görmüştür. Söz konusu anlam ve değer krizleri esas alındığında çalışmanın temel problemi, modern insanın varoluşsal sorulara tatmin edici cevaplar bulamaması ve bunun neticesinde bireysel ve toplumsal düzlemde yaşadığı mânevî ve ahlâkî savrulmanın nasıl giderilebileceği sorusudur. Bu bağlamda araştırma, Gai Eaton’un modernite eleştirisini ve İslâm’ın mânevî mirasını merkeze alarak insanlığın anlam krizi karşısında teklif ettiği çözüm yollarını konu edinmektedir. Çalışmada doküman analiz yöntemi kullanılmış; İslâm felsefesi, kelâmı ve tasavvufunun referansları göz önünde bulundurulmuştur. Kadim felsefî ve dinî birikimleri referans alan Gai Eaton’un eserleri, konuşmaları ve mülakatları bağlamında, onun modernite eleştirisi ve anlam krizi tasvirleri ortaya konulmuştur. Eaton’un nazarında modern çağ sıradan bir dönem değil, insanlığın tarihî köklerinden koptuğu ve anlam dünyasının çöktüğü anormal bir dönemdir. Ona göre bu durumun açık sebebi olan modernite, bireyi yalnızca maddî değerler ve göreceli normlara mahkûm etmemiş, metafizik gerçeklikten ve kutsalı düşünmekten de uzaklaştırmıştır. Bu durum bireyi kendi varlığından, evren ve mutlak hakikat üzerine çok boyutlu düşünmekten alıkoymuş, insanlığın anlam ve değer krizini ağırlaştırmıştır. Eaton, bu sorunun çözümü için insanın geleneksel mânevî miras ve ilâhî düzenle yeniden bağ kurması gerektiğini ileri sürmüş, mutahabını insan, evren ve Kur‘ân üzerinde düşünmeye davet etmiştir. Bu bağlamda Eaton’un görüşleri, moderniteye karşı bir duruş sergilemenin yanı sıra insanın hakikatle yeniden buluşmasını hedefleyen bir uyanış çağrısıdır.
Keywords : Tasavvuf, Kelâm, Modernite Eleştirisi, Anlam Krizi, Geleneksel Mânevî Miras, Gai Eaton.

ORIGINAL ARTICLE URL