Buhârî’nin Leys b. Sa‘d’ten (ö. 175/791) Yaptığı Ta‘lîklerin Kaynaklarının Analizi -Abdullah b. Sâlih (ö. 223/838) Özelinde-

Authors : Ibrahim Hanek

Pages : 519-535

Doi:10.54600/igdirsosbilder.1387588

View : 90 | Download : 54

Publication Date : 2024-01-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Hadis ilminde muallak hadis, isnadın başından bir veya art arda birkaç râvininin yahut da bütün râvilerin zikredilmediği rivâyet türüdür. Muallak denildiğinde akla ilk gelen hadis kitabı, Buhârî’nin (ö. 256/869) el-Câmi‘u’s-Sahîh’idir. Buhârî’nin muallakları bağlamında tartışılan hususlardan biri onun, özellikle kendi hocalarını isnaddan düşürüp Leys b. Sa‘d’ten (ö. 175/791) rivâyette bulunmasıdır. Çalışmamız, cerh ve ta‘dîl âlimlerince hadis rivâyetinde güvenirliği tartışılan Abdullah b. Sâlih el-Mısrî (ö. 223/838) ile sınırlı tutulacaktır. Ancak "ve kâle’l-Leys→ Yunus→ İbn Şihâb…” tarîki ile ondan yapılan muallaklar, araştırmamıza dâhil edilmeyecektir. Buhârî’nin, Abdullah b. Sâlih tarîkiyle tahammül ettiği, ancak Sahîh’inde kâle, revâ ve tâbea gibi sîgalarla Leys’ten muallak olarak kaydettiği bütün hadisler tespit edilmeye çalışılacaktır. Buhârî’nin bunları ondan tahammül ettiğini, Sahîh’in farklı nüshalarına ondaki bazı muttasıl senetlere ve Buhârî’nin diğer eserleri ile ondan yapılan kimi tahrîclere müracaat edilerek tespit edilmeye gayret gösterilecektir. Bu metotla Abdullah b. Sâlih’ten tahammül edildiği tespit edilemeyen muallakları, Buhârî dışındaki muhaddislerin tahrîcleriyle araştırılmaya çalışılacaktır. Böylece Buhârî’nin de söz konusu muhaddisler gibi onları Abdullah b. Sâlih’ten almış olabileceği ihtimaline değinilecektir. Bu konuda İsmâîlî (ö. 371/982), Ebû Nu‘aym el-İsfahânî (ö. 430/1038), İbn Hacer (ö. 852/1449) ve çağdaşlardan M. Fuad Sezgin’in (ö. 2018) görüş ve yorumları çerçevesinde söz konusu ta‘lîk olayı tartışılacaktır.
Keywords : Hadis, Buhârî, es Sahîh, Talîk, Muallak, Leys b Sad, Abdullah b Sâlih

ORIGINAL ARTICLE URL