Zorbalık ile Okuma Başarısı Arasındaki İlişkide Okuma ve Dijital Öz-Yeterliğin Rolü

Authors : Bahaddin Demirdiş
Pages : 1318-1353
Doi:10.17679/inuefd.1672342
View : 71 | Download : 82
Publication Date : 2025-09-02
Article Type : Research Paper
Abstract :Akran Zorbalığı, eğitim ortamlarında önemli bir sorun olmaya devam etmekte ve akademik başarı üzerinde potansiyel olumsuz etkiler yaratmaktadır. Bu çalışma, dördüncü sınıf öğrencileri arasında zorbalık ve okuma başarısı arasındaki karmaşık ilişkiyi incelemekte; okuma öz-yeterliğinin aracılık ve dijital öz-yeterliğin düzenleyici rollerini incelemektedir. Çalışma, Pirls 2021 araştırmasına Türkiye örnekleminden katılan 6.032 4. sınıf öğrencisinden elde edilen veriler kullanılarak; zorbalık deneyimleri, okuma öz-yeterliği ve dijital öz-yeterlik ölçekleriyle ölçülmüş, okuma başarısı ise standart başarı testleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, zorbalık ile okuma başarısı arasında negatif bir ilişki olduğunu ortaya koymakta; okuma öz-yeterliğinin bu ilişkide kilit bir aracı olduğunu göstermektedir. Zorbalığa maruz kalan öğrenciler daha düşük okuma öz-yeterliği bildirmekte; bu da daha düşük okuma başarısıyla ilişkilendirilmektedir. Ayrıca, dijital öz-yeterlik bir düzenleyici olarak ortaya çıkmakta ve okuma öz-yeterliği ile okuma başarısı arasındaki ilişkiyi güçlendirmektedir. Ancak dijital öz-yeterlik, zorbalığın okuma başarısı üzerindeki doğrudan etkisini hafifletmemektedir. Bu sonuçlar, öz-yeterliğin akademik başarıdaki kritik rolünü vurgulamakta ve hem okuma hem de dijital öz-yeterliğin desteklenmesinin zorbalığın olumsuz etkilerini azaltmaya yardımcı olabileceğini göstermektedir. Öz-yeterliği geliştirmeye yönelik eğitimsel müdahaleler, öğrencilere başa çıkma stratejileri kazandırarak akademik dirençlerini artırabilir. Gelecek araştırmalar, bu dinamikleri şekillendiren farklı bağlamsal faktörleri içeren modelleri daha derinlemesine inceleyerek, zorbalığa maruz kalan öğrencileri desteklemek için etkili stratejiler geliştirmeyi sağlayabilir.
Keywords : Zorbalık, Okuma Başarısı, Öz-yeterlik, Dijital öz-yeterlik

ORIGINAL ARTICLE URL