6 ŞUBAT 2023 DEPREMİYLE VAL PLUMWOOD’UN EKOFEMİNİZM ANLAYIŞI ÇERÇEVESİNDE BİR YÜZLEŞME

Authors : Beyza Özkan

Pages : 477-499

Doi:10.54282/inijoss.1514837

View : 332 | Download : 372

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Afetler, hem insan yaşamına hem de çevreye ciddi zararlar vermektedir. Özellikle depremler, gözler önüne serdiği maddi manevi zararlar bir yana, ülkelerin doğa-insan ilişkilerini gözden geçirmelerine, deprem öncesi, süreci ve sonrasındaki yaşayış, davranış şekillerini sorgulamaya, bu doğrultuda düşünmeye ve yaşama pratiklerini geliştirmesinde önemli bir etken olmuştur. İki yıl önce, 06 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş ve çevresini etkileyen depremi yaşayan Türkiye, bu sorgulamaları gerçekleştirmiş; deprem sonrası için yeni yaşama pratikleri arayışına girmiş ve bu pratikler için çalışmıştır. Türkiye’nin doğa-insan ilişkilerinde nasıl olduğunu, doğa hakkında ne bildiğini, doğaya gerekli özeni gösterip göstermediğini, depremle birlikte doğaya ve doğadaki canlılara, cansızlara karşı ne denli sorumlu davrandığını görmek için çalışmada Val Plumwood’un eleştirel ekofeminist anlayışı tercih edilmiştir. Çalışma, “Ekofeminizm doğal afetlerin değerlendirilmesini sağlayabilir mi?” ve “Ekofeminizm deprem öncesi, süreci ve sonrasındaki davranış şekilleri için model oluşturabilir mi?” sorularına verilen yanıtların kendisini oluşturmayı; bunun yanında depremleri ve doğal afetleri okuyup anlama konusunda bir rehber olmayı amaçlamaktadır. Plumwood’un ekofeminizmi, doğa üzerindeki tahakkümleri araştırarak akıl-doğa ilişkisi çerçevesinde meydana gelen düalizmleri gösterir. Doğanın kendisini anlamayı, doğaya özen ve sorumluluk göstermeyi telkin eden; farklı canlıların, ekosistemlerin, insan olan ve olmayan tüm varlıkların karşılıklı etkileşimi ve ilişkisini kurmayı sağlayan animist yaklaşımı ile ekolojik sorunları okumayı ve çözmeyi vaat eder. Plumwood’un yaklaşımı doğrultusunda çalışma, ekofeminizmin afetlerin değerlendirilmesini sağlayabileceğini ve deprem öncesi, süreci ve sonrasında politik dayanışma temelli bir davranış modeli sunabileceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, doğayla kurulan ilişkinin dönüştürülmesi gerektiğini ve afet yönetimi politikalarının ekolojik etik temelde yeniden düşünülmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Keywords : 06 Şubat 2023, Deprem, Doğa, Ekofeminizm, Plumwood

ORIGINAL ARTICLE URL