Geleneksel Süryanilik Yorumunun Dönüşümü: Din Orijinli İlkesel Sınırlardan Etnik Kimliğin İnşasına

Authors : Halit Yeşilmen

Pages : 2589-2610

Doi:10.15869/itobiad.1777518

View : 121 | Download : 148

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, geleneksel Süryanilik yorumunun oluşumunu ve değişimini ele almaktadır. Süryanilik yorumunun oluşumu, hangi yönde değiştiği ve bunda etkili olan faktörlerin neler olduğu problem edilmiştir. Geleneksel Süryanilik yorumunun ana hatlarının tespit edilmesi ve son aşamada kazandığı mahiyetin saptanması amaçlanmıştır. Bunun için sosyolojik bir bakış açısıyla tarihsel zemini dikkate alan yorumlayıcı bir yöntem tercih edilmiştir. Sorgulamanın arka planında Süryani Kadimlerin geleneksel kimlik yorumu göz önünde bulundurulmuştur. Bunun için öncelikle tarihsel aşamalar doğrultusunda geleneksel Süryanilik anlayışındaki ilkesel hatlar tespit edilmiş, daha sonra Süryaniliğin hangi yönde ve nasıl değiştiğine yer verilmiştir. Bu değişime dönük olarak Müslüman ve Arap kökenli olan Mahallemi kimliğinin nasıl araçsallaştırıldığı ve bunun sonuçları üzerinde durulmuştur. Makale, geleneksel yorum açısından Süryani isminin, din (Hıristiyanlık) aidiyeti neticesinde ortaya çıktığını, Yahudilikten ve pagan toplumlarından farklılaşma ilkesiyle benimsendiğini ve bu ismin apostolik olan Antakya Süryani Ortodoks Kilisesi nezdinde korunduğunu ortaya koymuştur. Fakat belirtilen aidiyet ve sınırların Âsurîzmin etkisiyle dönüştüğü ve etnisite merkezinde yorumlanmaya başlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu etkinin iki temel aşamada gerçekleştiği tespit edilmiştir. Birinci aşamada Süryanilik, yine din eksenini dikkate alan bir anlayışla, fakat bu defa bölünmelerden önceki Antakya Kilisesi bünyesinde yer alan Hıristiyanların ortak kimliği olarak yorumlanmıştır. İkinci aşamada ise doğrudan etnik bir kimliği temsil etmeye başlamıştır. Söz konusu etnik kimliğin üretilmesinde Süryani Kadimlere komşu olan, Müslüman ve Arap bileşenleriyle ön plana çıkan Mahallemi kimliğinin araçsallaştırıldığı ve bunun Süryaniliği içeriden dönüştürdüğü görülmüştür. Bu süreçte geleneksel çizgideki direncin kırıldığı, etnisite yönünde değiştiği ve neticede Kadim ifadesinin de karşılıksız kaldığı saptanmıştır.
Keywords : Din Sosyolojisi, Kimlik, Etnisite, Süryanilik, Âsurizm, Mahallemiler.

ORIGINAL ARTICLE URL