Doğu Hristiyanlığına Doğu’dan Bakmak: Çağdaş İran Kaynaklarına Göre 19. Yüzyılda İran Nasturileri

Authors : Cafer Açar, İbrahim Özcoşar

Pages : 359-384

Doi:10.33201/iranian.1668199

View : 140 | Download : 155

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Efes (431) ve Kadıköy (451) konsillerinden sonra aforoz edilen Nestorios’un takipçileri olan Nasturiler Roma topraklarında tutunamadıkları için İran’da faaliyet yürütmeye başladılar. Doğu Hristiyanları olarak tanımlanan Nasturiler İslam’ın İran’a hâkim olmasından sonra tedrici olarak Hakkari’nin dağlık kesimlerine ve Batı İran’ın Urmiye kentine yerleştiler. 1830lu yıllarda Amerikalı misyonerlerin bölgeye gelmelerinden sonra Nasturiler için yeni bir dönem başladı. Amerikan misyonu tarafından Nasturi Kilisesi’nin ihyasına yönelik çalışmalar yürütüldü. Nasturiler Amerikan misyonunun çalışmaları sonucunda zamanla siyasi hedefleri olan örgütlü bir yapıya evrildiler. I. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla birlikte Rusya’nın, İngiltere’nin ve Amerika’nın da desteğiyle silahlı faaliyetler yürüten Nasturiler savaş sonunda büyük bir kırılma yaşadılar ve yüzyıllardır yaşadıkları toprakları terketmek zorunda kaldılar. Bu çalışmada çağdaş İran kaynakları esas alınarak Nasturiliğin İran’a yayılması ve İran’daki Nasturi toplumunun 19.yüzyıldan sonra yaşadığı dönüşüm incelenmiştir. Çalışmada yoğun olarak Urmiye merkezli Amerikan misyonerlik faaliyetleri ve bu faaliyetlerin Nasturi toplumu üzerindeki etkileri tartışılmıştır. Türkiye’de doğrudan 19. yüzyıl İran Nasturilerini konu alan herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Dolayısıyla bu alanda ciddi bir boşluğun olduğunu söylemek gerekir. Bu boşluğu bir nebze de olsa doldurmak adına 19. yüzyıl İran Nasturileri incelendi ve çalışmada konuya İran kaynakları perspektifinden bakıldı. Çağdaş İran kaynaklarının esas alındığı bu çalışmanın alana katkı sunacak özgün bir çalışma olacağı ümit edilmektedir.
Keywords : İran, Urmiye, Nasturilik, Misyonerlik, Amerikan Misyonu

ORIGINAL ARTICLE URL