Özbek Edebiyatında Yer Alan “Nevâî” Konulu Romanlar Üzerine Ünvan Grupları Bağlamında Bir Karşılaştırma

Authors : Sema Eynel

Pages : 2066-2090

Doi:10.34083/akaded.1707635

View : 101 | Download : 171

Publication Date : 2025-11-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Nevâî, Özbek edebiyatında millî kimlik ve kültürel hafızanın simge ismidir. Yaşanan siyasî, sosyal, kültürel değişim ve gelişimlerde, yazarların halkı öz değerlere yönlendirmede başvurduğu temel kişilik de yine Nevâî olmuştur. Musa Taşmuhammedoğlu Aybek ve İsacan Sultan’ın Nevâî’yi konu alan romanları, söz konusu düşüncenin aynası niteliğindedir. Sovyet ve bağımsızlık döneminin iki yazarı ele aldıkları eserlerle, döneminin ideolojik sınırları içerisinde, halkı bilinçlendirmeye çalışmışlardır. Yaşadıkları dönemin etkisinin romanın yapısı, karakterleri, gerçeklik ve kurgu ögelerinde açıkça hissettirmektedir. Roman yazarları eserleriyle Nevâî’yi zamanlar üstü mesaj taşıyan bir güç haline getirseler de romanlardaki karakterlere ait ünvanların yazıldığı döneme ait izler taşır. Bu bakımdan çalışmanın kapsam sınırını söz konusu iki eser oluşturmaktadır. Çalışmada eserlerde yer alan ünvanlar, doküman analizi yöntemiyle taranmış ve ünvanların tematik sınıflandırması yapılıp karşılaştırılmıştır. Yapılan sınıflandırmada eserlerdeki ünvanlar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş, nitel ve nicel araştırma teknikleriyle tespit edilen veriler tablo ve grafiklere dökülerek yorumlanmıştır. Çalışmayla ünvanlar bağlamında iki eser ve eserlerin yazıldığı dönem, vermek istedikleri mesaj üzerine belirlemelerde bulunulmuştur.
Keywords : Ali Şîr Nevâî, Musa Taşmuhammedoğlu Aybek, İsacan Sultan, ünvan, dönemsel karşılaştırma.

ORIGINAL ARTICLE URL