Sarılar Köyü Türkmenlerinin Lakapları Üzerine Ad Bilimsel ve Kültür Dil Bilimsel Bir İnceleme

Authors : Sinan Yaman
Pages : 1931-1948
Doi:10.34083/akaded.1708970
View : 213 | Download : 252
Publication Date : 2025-11-23
Article Type : Research Paper
Abstract :Ad bilimi, alan yazınında genellikle kişi adları ve yer adları temelinde bir inceleme ortaya koysa da zamanla tüm özel adları kapsamına dâhil etmiştir. Bu inceleme alanlarından biri olan kişi ad bilimi (antroponimi), kişi adlarının ortaya çıkışı ve gelişim süreci üzerinde durmaktadır. Bu bağlamda lakaplar, ad biliminin öne çıkan araştırma konularından biridir. Lakaplar, başlangıçta halk bilimi disiplini içerisinde incelense de zamanla dil ve kültür etkileşimi neticesinde ortaya çıkan bir fenomen olduğu gözlemlenmiştir. Buna göre lakaplar, dil bilimi, halk bilimi, kültür dil bilimi, budun dil bilimi gibi farklı disiplinler için de bir kaynak oluşturmaktadır. Lakaplar ve ad biliminin diğer inceleme alanları, insanoğlunun dünyayı nasıl algıladığı ve kavramsallaştırdığı hakkında önemli ipuçları vererek bu süreçte dil, düşünce, toplum ve kültür arasındaki etkileşimin yönlerini ortaya koymada yardımcı olur. Buna göre, kişi adları özelinde lakaplar, genellikle ad bilimi çalışma sahası içerisinde görülmektedir ancak ortaya çıkan verilerin temel kaynağının toplum, kültür ve dil arasındaki ilişki neticesinde ortaya çıktığı düşünüldüğünde kültür dil bilimi disiplini de bu alanda öne çıkmaktadır. Bu araştırmada lakaplar, Nevşehir’in Sarılar köyünden görüşme yöntemiyle derlenmiştir. Sahada derlenen lakaplar, öncelikle veriliş nedenleri dikkate alınarak ad bilimi açısından; sonrasında lakapların ortaya çıkışında etkili olan sosyo-kültürel özelliklere göre ise kültür dil bilimi bağlamında ele alınmıştır. Lakapların tasnifinde Keskin’in çalışmasından (2020) yararlanılmıştır. Bu çalışmayla, lakapların sadece ad bilimi malzemesi olmadığı ve Sarılar köyünde yaşayan Türkmenlerin geleneksel dünya görüşünü yansıtan veriler olarak kültür dil bilimi araştırmalarındaki önemi ortaya konulmuştur.
Keywords : ad bilimi, kültür dil bilimi, lakap, Nevşehir, Sarılar Köyü, Türkmen

ORIGINAL ARTICLE URL