Süyûtî’nin Belâgat Anlayışı ve Belâgat İlmindeki Yeri

Authors : Ekrem Çelik

Pages : 317-341

Doi:10.20486/imad.1460931

View : 115 | Download : 71

Publication Date : 2024-12-21

Article Type : Research Paper

Abstract :İslâmî ilimlere ait temel eserlerin ve özellikle İslâm’ın iki temel kaynağı olan Kur’ân’ın ve sünnetin anlaşılmasında belâgat ilminin özel bir yeri vardır. Bu önemine binaen birçok âlim belâgat ilmine ait eserler yazmışlardır. Bu âlimlerden birisi de Ebü’l-Fazl Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr b. Muhammed el-Hudayrî es-Süyûtî eş-Şâfiî’dir (ö. 911/1505). Ancak Süyûtî’nin belâgat ilmine dair eserleri ve onun belâgat anlayışı konusunda yeterli araştırmalar yapılmamıştır. Literatür taraması neticesinde ulaştığımız birkaç araştırma da onun belâgate dair eserlerinin sayısı, tespiti gibi tali konulara yoğunlaşmış; Süyûtî’nin belâgat ilmindeki yeri, belâgat anlayışı gibi aslî konular yeterince ele alınmamıştır. Bu çalışma onun belâgat anlayışını, belâgat ilmindeki yerini ve eserlerinin belâgat alanı açısından önemini tespit etmek için yapılmıştır. Bu bağlamda Süyûtî’nin belâgatle ilgili eserleri incelenmiş, toplanan veriler analiz edilmiş ve elde edilen bulgular neticesinde onun belâgat ilmine önem verdiği, belâgati teorik olarak anlattığı Ukûdu’l-cümân gibi eserlerinde Mâverâünnehir merkezli Kelâmcılar Ekolü’ne uygun bir belâgat anlayışına; belâgat uygulamalarına ağırlık verdiği Cenâ’l-cinâs gibi eserlerinde de Irak- Şam- Mısır Edebiyatçılar Ekolü’nü yansıtan bir belâgat anlayışına sahip olduğu, onun bir belâgat kuramcısı olmaktan ziyade bir belâgat uygulayıcısı olduğu, belâgati amaç olarak değil araç olarak değerlendirdiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu araştırma Süyûtî’nin belâgat ilmindeki yerini, onun belâgat anlayışını tespit açısından önem arz etmektedir.
Keywords : Arap Dili ve Belâgati, Meânî, Beyân, Bedîʻ, Süyûṭî, ʻUkûdü’l-cümân, Cenâ’l-cinâs

ORIGINAL ARTICLE URL