Yunus Nefesli Bir Şair: Kaygusuz Abdâl

Authors : Yılmaz Öksüz

Pages : 449-469

Doi:10.20486/imad.1542346

View : 145 | Download : 58

Publication Date : 2024-12-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Anadolu’nun 13. Yüzyılı, fetih hareketlerinin büyük ölçüde tamamlandığı; Abdâllık, Babaîlik, Bektâşîlik, Kalenderîlik, Mevlevîlik gibi muhtelif tarikatların teşekkül ettiği; imar faaliyetleri yanında çeşitli kollarıyla edebiyatın filizlendiği bir dönemdir. Bu zaman diliminde, birçok şair yetişmekle birlikte yüzyıla rengini veren simalardan birisi Yunus Emre’dir. O, ilmî eserlerde Arapçanın, sanat ürünlerinde Farsçanın egemen olduğu bu dönemde, tasavvufî düşüncenin hakikatlarını sade bir Türkçe ile sunmayı başarmış ve Anadolu sahasında kendisinden sonra gelen birçok şaire öncülük etmiştir. Aşık Yunus’tan Edib Harâbî’ye uzanan bu şairler silsilesinin önemli bir halkası, Bektâşî edebiyatında mühim bir mevkii bulunan Kaygusuz Abdâl’dır. Yunus’un muhtelif şairler üzerindeki tesiri, akademik camianın dikkatini çekmiş ve buna yönelik birtakım çalışmalar yapılmıştır. Ancak, onun kadim takipçisi olan Kaygusuz’un bu yönüne dair kapsamlı bir çalışma yapılmamıştır. Bu makalede, şairlerin divanları ve Cemal Kurnaz ile Mustafa Tatcı’nın hazırladığı şathiyye mecmuası ekseninde Kaygusuz’un şiirlerinde Yunus’un tesiri incelenmiştir. Kafiye, redif ve ifade yönünden Yunus’u hatırlatan şair, selefi gibi alegorik üslûba rağbet göstermiş; aşkın kıymeti, âşığın kimliği, gönlün kararsızlığı ve kendini bilmek gibi konuları Yunusça söylemiştir. Yunus tarzını kendi özgünlüğü içerisinde sürdüren şair, aynı zamanda bu tarzın Bektâşî edebiyatına intikalinde önemli bir rol üstlenmiştir.
Keywords : Türk İslam Edebiyatı, Yunus Emre, Bektâşî, Kaygusuz Abdâl, Şiir

ORIGINAL ARTICLE URL