Âşir Efendi’ye Ait Hat İcâzetnâmeleri: Yazı ve Tezyinâtı ile Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi’ndeki 00014M Numaralı Murakka‘

Authors : Zeynep Afra Soyuer, Münevver Gürevin

Pages : 381-410

Doi:10.20486/imad.1691366

View : 76 | Download : 38

Publication Date : 2025-08-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Şeyhülislam Reiszâde Mustafa Âşir Efendi, Osmanlı döneminin 18. yüzyıl devlet adamları arasında âlim, sanatkâr ve hayırsever kimliği ile dikkat çekmektedir. Çok yönlü bir ulemâ ailesinin mensubu olan Âşir Efendi, babasının İstanbul’da kurmayı planladığı kütüphaneyi 1800 yılında hizmete açmıştır. Âşir Efendi Kütüphanesi’ndeki eserler 1918 yılında Süleymaniye Kütüphanesi’ne aktarılmış, burada Âşir Efendi ve Reisülküttab koleksiyonlarında erişime sunulmuştur. Âşir Efendi Koleksiyonu’ndaki 00014M envanter numaralı murakka’ bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. On ikisi sülüs-nesih, biri celî sülüs olmak üzere 1749 tarihli toplam on üç icâzetnâmeden oluşan bu murakka’, hem Âşir Efendi’nin hat silsilesiyle ilişkisini hem de 18. yüzyıl hat, tezhip ve ebru sanatlarının estetik özelliklerini bir arada değerlendirme imkânı sağlaması bakımından önem arz etmektedir. Araştırmanın kapsamı, 00014M koleksiyon numaralı murakka’ ile sınırlı tutulmuştur. Çalışmanın amacı, Âşir Efendi’ye âit bu murakka’da yer alan hat icâzetnâmelerini; yazı türleri, icâzet metinlerinin muhtevası, kullanılan malzeme bakımından değerlendirip, tezyînî unsurların renk, desen ve kompozisyonu açısından inceleyerek dönemin sanat zevkine dâir veri sunmaktır.
Keywords : Türk İslam Sanatları Tarihi, Hat, Tezhip, Ebru, Murakka’, icâzetnâme, Âşir Efendi

ORIGINAL ARTICLE URL