Taberî’nin Tehzîbü’l-âsâr Adlı Eserinde Şiirle İstişhâd

Authors : Ömer Yıldız, Fuat İstemi

Pages : 534-559

Doi:10.20486/imad.1810213

View : 248 | Download : 263

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Hadis metinlerinde geçen kapalı anlamlı veyahut nadir kullanımlı kelimeler, İslami ilimler arasında müstakil bir alan olarak gelişen garîbü’l-hadîs disiplininin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu çalışmanın konusu, müstakil bir garîbü’l-hadîs eseri telif etmemiş olsa da Taberî’nin Tehzîbü’l-âsâr adlı eserinde, hadislerdeki garîb kelimeleri açıklarken başvurduğu şiirle istişhâd yöntemidir. Araştırmanın temel problematiği, Taberî’nin hadis şerhinde şiiri yalnızca garîb kelimenin sözlük anlamını veren basit bir araç olarak mı, yoksa hadisin tarihsel bağlamını da dikkate alan bir delil olarak mı kullandığını tespit etmektir. Taberî’nin hadis şerhçiliğindeki filolojik yaklaşımını ve şiiri bir hüccet olarak kullanma yöntemini tahlil etmeyi amaçlayan bu çalışma; klasik dönem İslam düşüncesinde dilsel referansların anlamı teyit etmedeki rolünü ve hadis metodolojisindeki epistemolojik yerini aydınlatması bakımından önem arz etmektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniğinin kullanıldığı çalışmada, eserde yer alan Câhiliye, İslâm ve Emevî dönemi şiirlerinden seçilen örneklemler tümevarım yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın hipotezi, Taberî’nin şiiri yalnızca dilsel bir açıklama aracı olarak değil, anlamın doğruluğunu teyit eden ve rivayetin sahihliğini destekleyen epistemolojik bir delil (hüccet) statüsünde konumlandırdığı yönündedir. Sonuç olarak Taberî’nin garîb kelimelerin izahında şiirsel bağlamı etkin bir şekilde kullanarak hadis ve edebiyat ilimleri arasında disiplinler arası bir metodoloji geliştirdiği tespit edilmiştir.
Keywords : Hadis, Arap Dili ve Belağatı, Garîb, Taberî, Şiirle İstişhâd

ORIGINAL ARTICLE URL