Necâset Bahsinde Hanefî ve Mâlikî Mezhebi Arasında Hayvanlara İlişkin İhtilaflı Zâbıtlar ve Günümüz Hayvansal Ürünlere Tatbiki

Authors : Hüsnü Abdulaziz Ankaralı
Pages : 1-31
Doi:10.54958/iiad.1500126
View : 136 | Download : 115
Publication Date : 2024-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :İslâm fıkıh literatüründe, cüzî meseleleri tanzim eden ve onlar için ortak bir zemin niteliği taşıyan küllî hüküm veya kaziyyeler büyük önem arz etmektedir. Yeni meselelere çözüm üretme noktasında başvurulan bir miyar niteliği taşımaları, cüzî meseleleri kendi mahiyetlerinde toplayıp zapt etmeyi kolaylaştırmaları, fıkhı adeta kodifike edip sistematik ve daha kolay anlaşılır bir kisveye büründürmeleri ve mezhepler arası birçok cüzî ihtilâfın temelini teşkil etmeleri bu küllî hükümlerin öne çıkan işlev ve özelliklerindendir. Kapsam ve sınırlarına göre birkaç çeşide ayrılan bu küllî hükümlerin bir sınıfını da fürû-i fıkıhta bir başlığa ilişkin cüzî meseleleri kendi altında toplayan zâbıtlar oluşturmaktadır. Modern zamanda zâbıtlar hakkında farklı çalışmalar yapılmış olsa da zâbıtın zikredilen meziyetlerini bütünüyle izhar eden ve bu eksende mukâren bir yöntemle güncel meseleleri ele alan tatbikî eserler çok sınırlıdır. Bütün fıkıh başlıkları için bu minvalde çalışmaların yapılması ise gitgide komplike bir hal alan güncel meseleler karşısında sistematik ve üretken bir fıkıh literatürü için elzemdir. İşte bu çalışmada, zâbıtların bütün işlevlerini dar bir alanda da olsa ortaya koyarak bu alana katkı sunmak adına, necâset bahsinde Hanefî ve Mâlikî mezhepleri arasında hayvanlara ilişkin ihtilâflı kadim meseleler zâbıtlar zemininde ele alınmış ve bununla birlikte şerî usullere göre kesilmemiş sağmal hayvanlardan elde edilen jelatin, peynir mayası, konfeksiyon ve bijuteri ürünleri; böceklerden alınan katkı maddeleri; domuz kılından elde edilen fırçalar ve eşek sütünden üretilen kozmetik ürünleri gibi hükmü tartışılan birçok güncel meselede bulunabilen güncel veriler ışığında bu zâbıtlarla sentezlenmiştir. Ayrıca kadim meselelerde umûmü’l-belvânın söz konusu olduğu durumlarda iki mezhebin de fakihlerinin kolaylığı teşkil eden hükme meylettikleri tespit edilmiş ve güncel meseleler bu eksende ele alınmaya gayret gösterilmiştir.
Keywords : İslâm Hukuku, Zâbıt, Necâset, Hayvansal Ürünler, Helâl Gıda

ORIGINAL ARTICLE URL