Seyyid Muhammed Lübbî Efendi Ve Fetih Sûresi Tefsiri: Tuhfetü’l-Fethiyye

Authors : Süleyman Gür

Pages : 85-114

Doi:10.34082/islamiilimler.1701105

View : 136 | Download : 216

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Seyyid Muhammed Lübbî Efendi, on sekizinci yüzyılda yaşamış, Osmanlı sarayında kütüphane müdürü olarak görev yapmış, dönemin önemli simalarından Dârüssaâde Ağası Beşir Ağa’nın emriyle İslâmî ilimler alanında klasikleşmiş ve kaynak kabul edilen Şifâ-i Şerîf, Meşârik-ı Şerîf, Vikâye ve Müstetraf gibi bazı önemli eserleri Türkçe’ye tercüme etmiş, bazılarını ise telif etmiş ve bu özellikleri sayesinde Osmanlı ilim ve kültür hayatında önemli bir yer edinmiş âlimlerden biridir. Telif ettiği eserlerden biri Tuhfetü’l-Fethiyye ismini taşıyan müstakil Fetih sûresi tefsiridir. On dört varaklık risâle tarzındaki bu tefsir günümüzde yalnızca Numanzâdeler Aile Kütüphanesi’nde bulunmaktadır ve başka bir kütüphanede şu ana kadar hiçbir nüshası tespit edilememiştir. İlmî üretkenliği ile dikkat çeken Lübbî Efendi’nin hayatı, eserleri ve ilmî faaliyetlerine dair bugüne kadar herhangi bir akademik çalışma yapılmamıştır. Sadece bazı kaynaklarda eserlerinin bir kısmına ismen yer verilmiş bir kısmına ise hiç temas edilmemiştir. Telif ve tercüme alanında yapmış olduğu çalışmalar ve saray bürokrasisinde üstlenmiş olduğu görevler dikkate alındığında bu zât ve eserleri hakkında akademik bir çalışma yapılmasının gerekli olduğu kanaatine varılmıştır. Ayrıca hiçbir resmi kütüphanede bulunmayıp sadece taşrada yaşayan bir ulema ailesinin özel kütüphanesinde bulunan Fetih sûresi tefsirinin de ilim camiasının istifadesine sunulmasının yararlı olacağı düşünülmüştür. Bu amaçla burada Seyyid Muhammed Lübbî Efendi’nin hayatı, eserleri, ilmî kişiliği ve Tuhfetü’l-Fethiyye isimli risâlesi bir makale çerçevesinde ele alınarak kısaca tahlil edilecek ve risâlenin metni makalenin sonunda tam olarak yayımlanacaktır. Böylece Osmanlı tefsir mirasının bugüne kadar gölgede kalmış bir halkası daha gün yüzüne çıkartılıp ilim alemine kazandırılmış ve Osmanlı döneminde yazılmış olan müstakil Fetih sûresi tefsirleri literatürüne bir yenisi daha ilave edilmiş olacaktır.
Keywords : Tefsir, Osmanlı, Fetih Sûresi, Lübbî, Tuhfetü’l-Fethiyye, Numanzâdeler

ORIGINAL ARTICLE URL