Kur’an’ın Metinsel Bütünlüğüne Dair Metodolojik Arayışlar: Meydânî’nin Kavâidü’t-tedebbüri’l-emsel İsimli Eseri Üzerine Bir İnceleme

Authors : Mustafa Murat Batman

Pages : 153-175

Doi:10.34082/islamiilimler.1706906

View : 165 | Download : 167

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Tefsir çalışmalarında gelenekten modern döneme kadar Kur\\\'an metninin kendi içindeki anlamsal ve bağlamsal örgüsü, bu ilmin merkezi meselelerinden biri olagelmiştir. Kur’an’ın bu metinsel bağlamını sistematik bir metodolojiyle inceleyen akademik çalışmalar bulunmakla birlikte çağdaş tefsir yaklaşımlarına özgün katkı sunabilecek bütüncül bir çerçevenin yeterince geliştirilemediği gözlemlenmektedir. Mevcut çalışmalar, genellikle kısmi bütünlük arayışlarına veya tefsir geleneği içindeki dağınık münasebet yaklaşımlarına odaklanmaktadır. Bu çalışma ise, Meydânî’nin (1927–2004) Kavâidü’t-tedebbüri’l-emsel adlı eserini merkeze alarak Kur’an’ın metinsel bütünlüğüne dair yeni bir metodolojik açılım sunma potansiyelini incelemekte ve sorgulamaktadır. Dolayısıyla araştırmanın temel amacı da, Meydânî’nin bu eserinde ele aldığı kaideler üzerinden Kur’an tefsirinde yapısal ve tematik bütünlük arayışlarını metodolojik bir çerçevede değerlendirmektir. Bu doğrultuda, Meydânî’nin ayetler ve sureler arasında çok katmanlı anlam ilişkileri kurarak vahyin bütünsel bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyma çabası analiz edilmektedir. Müellifin münasebet ve kavramsal süreklilik gibi unsurlar üzerinden Kur’an’ın iç tutarlılığını vurgulayan yorum çabası, eserin bazı kaideleri çerçevesinde doküman analizine dayalı yöntemle incelenmiştir. Çalışmanın ilgili yerlerinde belirtilen bu kaidelerin Kur’an’ın metinsel bütünlüğünü anlama ve yorumlamadaki işlevselliği ve metodolojik sınırlılıkları tartışılmıştır. Çalışmanın sonucunda, Meydânî’nin yaklaşımının Kur’an’ı parçacı bir okumadan kurtarma noktasında önemli imkanlar sunduğu tespit edilmiştir. Ancak çalışmada Kur’an’ın tedrici nüzul yapısına rağmen mutlak bir metinsel bütünlük iddiasında bulunulmasının, tarihsel bağlamı ihmal etme ve yer yer sezgisel ve anakronik ilişkilendirmelere yol açma riski taşıdığı da vurgulanmıştır. Neticede bu makale, Meydânî’nin eserinin Kur’an’ın metinsel bütünlüğüne dair arayışlara sağladığı katkıyı değerlendirirken, aynı zamanda bu yaklaşımın içerdiği metodolojik zorlukları ve sınırlılıkları ortaya koymaktadır. Makale, Kur’an’ın yorumlanmasında, metin içi bağlamsal uyumu esas alan ve metnin iç dinamiklerine duyarlı; ancak tarihsel verilerden kopuk bir mutlak bütünlük anlayışının yerine çok boyutlu bir perspektifin gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Keywords : Tefsir, Metodoloji, Bütünlük, Meydânî, Kavâidü’t-Tedebbür

ORIGINAL ARTICLE URL