İslam’ın İlk Mescidi Bağlamında Asr-ı Saadette İnşa Edilmiş Mescitler

Authors : Talha Özdemir
Pages : 197-212
Doi:10.34082/islamiilimler.1708194
View : 126 | Download : 223
Publication Date : 2025-11-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Mescid, Allah’a ibadet edilen kutsal mekân olmanın yanı sıra Allah’ın evi olarak da kabul edilir. Bu sebeple mescidler İslam dünyasında ayrı bir öneme sahip olmuştur. Hz. Peygamber’in mescidlerin inşasını teşvik eden hadisi de Müslümanların ibadet mekânı olan mescidlerin öneminin görülmesine katkı sağlamaktadır. İlgili husus İslam’ın ilk mescidi tartışmalarında farklı kanaatlerin ortaya konmasını da bir yönüyle anlaşılır kılmaktadır. İslam’ın ilk mescidine dair klasik kaynaklarda kaydedilmiş olan rivayetler, muahhar tarihçiler ve günümüz araştırmacıları tarafından ilgili konuda farklı kanaatlerin ortaya atılmasına sebep olmuştur. Bu bağlamda İslam’ın ilk mescidini inşa eden kişinin kim olduğu meselesi erken dönem kaynaklarımızdan itibaren ayrı başlık altında konu edinilmiş ve farklı görüşlerin ortaya atılmasına kapı aralayan rivayetler çerçevesinde günümüze kadar uzanan bir tartışma zemini oluşmuştur. Bu itibarla çalışmamızda İslam’ın ilk mescidi hakkında ortaya atılan görüşlerin tartışılması ve ilgili bağlamda Asr-ı Saadette inşa edilmiş mescidlerin kronolojik sıralamasının yeniden ortaya konması amaçlanmaktadır. İslam’ın ilk mescidi hakkında rivayet ve kanaatler Ammâr’ın Mescidi, Hz. Ebû Bekir’in Mescidi ve Kubâ Mescidi etrafında şekillenmiştir. Görüş ayrılıklarının arka planında ise zamanla mescid kelimesine yüklenen anlam farklılığı, çalışmaların yüzeyselliği, tarihsel bağlamın göz önünde bulundurulmaması, bazı kanaatlerin şüyu bulması, Hz. Peygamber ve ashabı ile kurulan duygusal bağ etkili olmuştur. İlgili husus, Asr-ı Saadette bina edilmiş olan bazı mescidlerin de ele alınmasını gerekli kılmıştır. Bu gereklilik ise incelediğimiz mescidlere dair kronolojik bir tasnifin zaruretini de beraberinde getirmiştir. Netice itibariyle İslam’ın ilk mescidinin Ammâr’ın Mescidi olduğu ortaya konmuştur. Diğer mescidlerin kronolojik tasnifi ise; Hz. Ebû Bekir’in Mescidi, Es’ad b. Zürâre’nin Mescidi ya da Benî Sâlim Mescidi ve Kubâ Mescidi şeklindedir.
Keywords : Mescid, Kubâ, Ammâr, Hz. Ebû Bekir

ORIGINAL ARTICLE URL