UYSAL VATANDAŞ YARATMA: SOSYAL POLİTİKA İLE NORMALLEŞTİRME MEKANİZMALARI

Authors : Sinem Uzgören

Pages : 66-85

Doi:10.53507/akademikdusunce.1738182

View : 879 | Download : 523

Publication Date : 2025-12-22

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışma, sosyal politikaların yalnızca refahın dağıtımına yönelik araçlar olmadığını, aynı zamanda bireyleri belirli normlara göre şekillendiren ve “uysal vatandaş” figürünü inşa eden birer normalleştirme mekanizması olarak işlev gördüğünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Modern refah devletlerinin toplumsal düzen üretiminde üstlendiği rol, bireylerin davranışlarını, yaşam tarzlarını ve beklentilerini dolaylı biçimde düzenleyerek iktidarın mikro düzeyde yeniden tesis edilmesine olanak tanımaktadır. Bu bağlamda, sosyal politika araçları, sadece ekonomik eşitsizlikleri gidermekle kalmaz; aynı zamanda “makbul” vatandaş profilini teşvik eden, disipline eden ve denetleyen yapılar olarak da işler. Sosyal yardım sistemleri, işsizlik politikaları, engellilik hizmetleri ve eğitim programları gibi alanlarda uygulanan politikalar, belirli davranış kalıplarını ödüllendirirken, bu kalıplardan sapmaları ise marjinalleştirme yoluyla cezalandırmaktadır. Böylece, bireyler hem ekonomik gerekliliklerle hem de normatif beklentilerle kuşatılarak belirli bir toplumsal düzene entegre edilmektedir. Foucault’nun “biyopolitika” ve “hükümetlilik” kavramları ekseninde değerlendirildiğinde, sosyal politikalar yalnızca destekleyici değil, aynı zamanda denetleyici bir iktidar aygıtı olarak okunabilir. Bu analiz, sosyal politika pratiklerinin bireyleri nasıl dönüştürdüğünü, toplumsal normları nasıl yeniden ürettiğini ve iktidarın gündelik yaşamla nasıl iç içe geçtiğini görünür kılmayı hedeflemektedir.
Keywords : Uysal vatandaş, Disiplin, Sosyal politika, Normalleşme

ORIGINAL ARTICLE URL