BİR ELEŞTİRİ ARACI OLARAK SİYASİ KARİKATÜRÜN GÜNLÜK GAZETELERDE KULLANIMI: 28 ŞUBAT SÜRECİ

Authors : Mustafa Fidan

Pages : 73-98

View : 47 | Download : 34

Publication Date : 2025-01-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Kelime anlamı ve doğası itibariyle karikatür, hem mizahi ögeler hem de eleştirme ve saldırma manası taşımaktadır. Ele aldığı konuyu hicvederek, esprili, alaycı ya da iğneleyici bir üslupla resmeden karikatür sanatı, iktidar ve iktidara ilişkin yapılara yönelik eleştirinin enstrümanlarından birisi olmuştur. Popüler kültür ürünü olan karikatür, toplumsal yargı oluşması veya var olan yargının sürdürülmesi konusunda da etkilidir. Türk basınında karikatürler kullanımı, çoğu zaman iktidarın siyasi, ekonomik, toplumsal ve diğer çeşitli alanlarda politikalarını eleştiriye yönelik olmuştur. Çalışmada, 28 Şubat 1997 yılında gerçekleşen MGK toplantısı kararlarının Hürriyet ve Cumhuriyet gazetesi karikatürlerine yansıması ele alınmıştır. Dönemin iktidarına muhalif konumdaki bu iki gazetenin seçilmesinde, karikatürün muhalif doğasını yansıtmasına olan uygunlukları ve aynı zamanda dönemin en çok okunan gazeteleri olmaları belirleyici unsur olmuştur. Çalışmanın amacı, Türk basın tarihinde karikatürün, özellikle de siyasi karikatürün yol haritasını çizmektir. Geçmişten günümüze karikatür gazeteleri, gazetede karikatür ve karikatüristler hakkında bir arşiv sunmayı da hedeflemektedir. Diğer yandan, gazete karikatürlerinin öne çıkan üç işlevi olan güldürü, eleştiri ve toplumsal hafızayı aktarma üzerinden ele alıp değerlendirmektir. Çalışmanın doküman sınırlılığı Hürriyet ve Cumhuriyet gazetesi, zamansal sınırlılığı ise yaşanan olayın bir aylık sürecinin incelenmesi şeklindedir. Çalışmanın yöntemi ise Roland Barthes’a ait göstergebilimsel analizdir. Çalışma sonucunda görülmüştür ki, iki gazetenin karikatürlerinde hem İngiliz tarzı nüktedan eleştiri hem de Fransız tarzı saldırgan eleştiri karikatür çizimlerine yansımıştır.
Keywords : Karikatür, Siyasi Karikatür, Gazete Karikatürü, Eleştiri, Mizah

ORIGINAL ARTICLE URL