Dijitalleşen Yargılama Süreci: İsviçre ZPO 2025 Revizyonu ve 6100 Sayılı HMK’da E-Duruşma Uygulamalarının Geleceği

Authors : Serpil Işık

Pages : 1395-1449

Doi:10.58733/imhfd.1712889

View : 245 | Download : 151

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Dijitalleşme, modern toplumlardaki birçok alanda köklü değişiklikler yaratırken, yargılama süreçleri de bu dönüşümden doğrudan etkilenmiştir. Teknolojinin sunduğu imkânlar, mahkemelerin işleyiş biçimini, taraflar arasındaki etkileşimi ve bilgi akışını yeniden şekillendirmekte; daha şeffaf, hızlı ve erişilebilir bir yargılama sürecine zemin hazırlamaktadır. Özellikle e-duruşma uygulamaları, fiziksel duruşmaların yerini alarak zamandan ve maliyetten tasarruf sağlamakta, tarafların sürece katılımını kolaylaştırmaktadır. Türk medeni usul hukukunda ses ve görüntü nakli yoluyla duruşma yapılması medeni yargı bakımından ilk kez 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 149. maddesiyle yasal bir zemine kavuşmuştur. Bu hüküm, 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunla ile kapsamlı biçimde değiştirilmiş; özellikle Covid-19 sonrasında e-duruşma yöntemi hızla yaygınlaşmıştır. İsviçre hukukunda ise, 01.01.2025 tarihinde yürürlüğe giren İsviçre Federal Medeni Usul Kanunu (ZPO) revizyonu, dijitalleşmenin yargılama sürecindeki rolünü gözler önüne sermiştir. Zira, İsviçre ZPO 2025 revizyonu ile getirilen düzenlemelerle, dijital yargılama araçlarının medeni yargıda kullanımını yasal güvencelere bağlayarak uygulamada öngörülebilirliği arttırmıştır. Bu kapsamda, ZPO’nun 141a, ZPO 141b ve ZPO 170a hükümleriyle dijital yargılamaya ilişkin usuli ve teknik esaslar ayrıntılı şekilde düzenlenmiş; böylece uygulamaya yön verecek kanuni bir çerçeve oluşturulmuştur. Nitekim, HMK’daki e-duruşma düzenlemelerinin tarihsel olarak ZPO’dan daha eski olduğu göze çarpmaktadır. Ancak İsviçre modeli, teknik ve usuli yönlerden daha gelişmiş yapısıyla dikkati çekmektedir. Bu çerçevede çalışmamızda, 01.01.2025 tarihinde yürürlüğe giren İsviçre ZPO değişiklikleri kapsamında dijital yargılama araçlarının kullanımına ilişkin gelişmeler incelenmekte ve bunların Türk medeni usul hukukuna olası etkileri değerlendirilmektedir. Böylelikle, iki sistem karşılaştırmalı olarak analiz edilmekte; uygulamaya ilişkin farklılıklar tespit edilerek Türk hukukunun dijitalleşme sürecine yönelik somut öneriler sunulmaktadır.
Keywords : Dijital Yargılama, e-Duruşma, İsviçre ZPO 2025 Revizyonu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, e-Duruşmaların Geleceğine Dair Öneriler

ORIGINAL ARTICLE URL