Finansal Kurumların ve Piyasaların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Dinamik Panel Veri Analizi

Authors : Mefule Fındıkçı Erdoğan, Selahattin Güriş

Pages : 1156-1182

Doi:10.46928/iticusbe.1256841

View : 69 | Download : 159

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, 1990–2021 döneminde 68 ülkeyi kapsayan bir örneklem üzerinden finansal gelişmişliğin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini incelemektedir. Çalışma, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın harcama yöntemi bileşenleri çerçevesinde yürütülmüş ve finansal gelişmişlik, Finansal Gelişme Endeksi’nin iki alt boyutu olan Finansal Kurumlar Gelişme Endeksi ile Finansal Piyasalar Gelişme Endeksi aracılığıyla ölçülmüştür. Kısa dönemli dalgalanmaların etkisini sınırlamak amacıyla veriler beşer yıllık ortalamalar hâline getirilmiş; geçmiş dönem etkilerini hesaba katmak için ise dinamik panel veri analiz tekniklerinden Arellano–Bond Genelleştirilmiş Momentler Tahmincisi kullanılmıştır. Bulgular, finansal kurumlar endeksinin büyüme üzerinde olumsuz, finansal piyasalar endeksinin ise olumlu etkiler yarattığını göstermektedir. Ayrıca sabit sermaye yatırımları, kamu harcamaları, hanehalkı tüketimi ve ihracatın büyümeyi desteklediği; ithalatın ise büyümeyi zayıflattığı tespit edilmiştir. Sonuçlar, finansal sistemin bileşenlerinin ekonomik büyümeye farklı yön ve mekanizmalarla etki ettiğini ortaya koymakta ve politika yapıcıların finansal kalkınma stratejilerinde bu bileşenleri ayrı ayrı değerlendirmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Çalışma, finansal gelişmişliğin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini finansal kurumlar ve finansal piyasalar ayrımıyla ele alarak literatüre önemli bir metodolojik ve kavramsal katkı sunmaktadır. Mevcut çalışmaların çoğu, finansal gelişmeyi tek boyutlu bir endeks üzerinden değerlendirirken, bu çalışma iki bileşeni ayrı ayrı analiz ederek finans–büyüme ilişkisinin heterojen yapısını ortaya koymuştur. Ayrıca dinamik panel veri yaklaşımıyla geçmiş dönem etkilerini modele dâhil ederek, finansal gelişmenin büyüme üzerindeki zamana bağlı etkilerini incelemiş ve bu yönüyle önceki kesitsel analizlerden farklılaşmıştır. Geniş bir ülke örneklemi ve uzun bir zaman aralığı kapsaması bakımından, bulgular hem genellenebilirliği hem de yapısal dönüşüm süreçlerinin karşılaştırmalı değerlendirilmesini mümkün kılmaktadır. Bu çerçevede çalışma, finansal gelişmenin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerinin yalnızca yönünü değil, hangi kanallar aracılığıyla gerçekleştiğini de açıklayarak literatürdeki teorik ve ampirik boşluklara özgün bir katkı sağlamaktadır.
Keywords : Finansal gelişmişlik boyutları, Ekonomik Büyüme, Arellano-Bond GMM

ORIGINAL ARTICLE URL