Doğal Sermaye ve Ekosistem Hizmetleri: Kavramsal Temeller ve Mekansal Modelleme Araçları ile Küresel ve Türkiye Uygulamaları

Authors : Deniz Basoglu Acet, Gül Canan Yavuz, Kasirga Yildirak

Pages : 17-40

View : 73 | Download : 98

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışma, doğal sermaye ve ekosistem hizmetlerinin kavramsal temelleri ile bu hizmetlerin mekânsal olarak modellenmesine olanak tanıyan araçları değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ekosistem hizmetlerinin hem fiziksel hem de parasal olarak değerlenmesi, sürdürülebilir kalkınma, çevresel planlama ve doğa temelli karar alma süreçleri açısından kritik önemdedir. Bu bağlamda, dünya genelinde yaygın olarak kullanılan ARIES, InVEST ve Co$ting Nature araçları, teknik özellikleri, veri gereksinimleri, çıktıları ve kullanıcı profilleri açısından karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Ayrıca, bu araçların Türkiye bağlamında uygulanabilirliği, mevcut veri altyapısı ve politika belgeleriyle olan ilişkisi değerlendirilmiş; Türkiye’deki mevcut akademik çalışmalar, pilot projeler ve kurumsal girişimlere dair bir derleme sunulmuştur. Bulgular, ekosistem hizmetlerinin sayısallaştırılması, haritalandırılması ve doğal sermaye muhasebesine entegrasyonu için mekânsal modelleme araçlarının güçlü bir potansiyel sunduğunu ortaya koymakta; ancak bu potansiyelin etkin şekilde kullanılabilmesi için veri altyapısının güçlendirilmesi, yasal çerçevelerin oluşturulması ve kurumsal kapasitenin artırılması gerektiğini vurgulamaktadır.
Keywords : Mekânsal Modelleme, SEEA EA, InVEST, ARIES, Co$ting Nature, Doğa Temelli Çözümler, Çevresel Muhasebe, Sürdürülebilir Kalkınma, Türkiye

ORIGINAL ARTICLE URL