Ülkemizde arazi ve arsa düzenlemesi için önerilen modellerin analizi

Authors : Nazım Serdar Bilim, Ahmet Yılmaz

Pages : 90-111

Doi:10.9733/JGG.2025R0008.T

View : 398 | Download : 576

Publication Date : 2025-11-04

Article Type : Research Paper

Abstract :Ülkemizde arazi ve arsa düzenlemesi (AAD) malikler arasında adaletsiz oluşu, arsa spekülasyonunu önlememesi, artan değerin malikler tarafından kazanılması, uygulama maliyetlerinin karşılanmaması ve uygulamanın öz finansmanla yürütülememesi gibi birçok konuda eleştirilmektedir. Yöntemin bu iyileştirme alanları, politika belgelerine ve yasa koyucunun yeni model arayışına da yansımaktadır. Araştırmacılar tarafından bu problemlerin çözümü için ulusal literatürde birçok model önerisi getirilmiştir. Bu çalışmada, yasa koyucunun model arayışına katkı sağlamak üzere arazi ve arsa düzenlemesine ilişkin model önerileri incelenmiştir. İncelenen model önerilerinin uygulama esasları, çalışma metodolojisi olarak belirlenen vaka çalışmasına uyarlanmıştır. Vaka çalışması olarak Ordu ili, Altınordu ilçesi sınırları içerisinde Yemişli, Akçatepe ve Karacaömer mahallelerinde gerçekleştirilmiş üç AAD projesi esas alınmıştır. Vaka çalışması ile her bir model önerisinin farklı özelliklere sahip uygulama alanlarındaki toprak düzenlemelerini gerçekleştirme, uygulama maliyetini karşılama ve ortaya çıkan değer artışının kamu tarafından kazanımı incelenmiştir. Çalışmada, model önerilerinin genelinde toprak düzenleme hedefinin geliştirilmesi yerine AAD yönteminin yalnızca hizmet alanlarının edinimini sağlayan bir yöntem olarak esas alındığı belirlenmiştir. Ayrıca birçok model önerisinde ortaya çıkan değer artışının kamuya ya da uygulama finansmanına aktarılması gerekliliği belirtilmiş olsa da çoğu çalışmada uygulama maliyetinin karşılanmasına ve artan değerin kazanımına ilişkin uygulama tasarımının oluşturulmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda ülkemizde model önerilerinin genelinin kamunun politika belgelerinde ortaya koyduğu hedefleri desteklemediği ve genellikle değer tespitine odaklandığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Keywords : Arazi ve arsa düzenlemesi, Değer kazanımı, Maliyet karşılama

ORIGINAL ARTICLE URL