İlmek İlmek Direniş: Batı Sanat Geleneğinde Nakışın Cinsiyetlendirilmiş Tarihi ve Feminist Sanatla Yeniden Konumlanışı

Authors : Nimet Keser

Pages : 649-678

Doi:10.21798/kadem.2025.196

View : 48 | Download : 112

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu makalenin amacı, nakışın sanatlar hiyerarşisi içinde tarihsel olarak nasıl marjinalleştirildiğini ve bu sürecin toplumsal cinsiyet temelli dinamiklerle nasıl şekillendiğini incelemektir. Orta Çağ’da yüksek kültürel ve estetik değere sahip olan nakış, Rönesans’la birlikte “kadın işi” ve ev içi süsleme pratiği olarak görülmeye başlanmış; bu da onun sanat statüsünü yitirmesine neden olmuştur. Bu dönüşümde, sanat ile zanaat arasındaki ayrım, üretimin cinsiyetlendirilmesi ve Alexander Gottlieb Baumgarten ile Immanuel Kant’ın temsil ettiği estetik anlayış belirleyici rol oynamıştır. 18. ve 19. yüzyıllarda ortaya çıkan ortaçağcılık akımı, endüstriyel yabancılaşmaya karşı zanaata dayalı, kolektif ve manevî üretim biçimlerini yücelterek nakışa estetik ve politik bir boyut kazandırmıştır. Mary Linwood ve Judy Chicago gibi sanatçılar aracılığıyla, nakışın feminist sanat hareketleriyle birlikte hem teknik hem de kavramsal düzeyde nasıl yeniden anlam kazandığı ortaya konmuştur. 20. ve 21. yüzyılda ise nakış, eleştirel, politik ve şiirsel bir anlatım biçimine dönüşmüş; kadın emeğini, bedenini ve hafızasını görünür kılan güçlü bir ifade aracı haline gelmiştir.
Keywords : Nakış, Zanaat, Toplumsal cinsiyet, Feminizm, Sanatlar hiyerarşisi, Estetik dışlanma.

ORIGINAL ARTICLE URL