XVIII. YÜZYILDA KARADENİZ’DE BİR ASKERÎ TOPLANMA ÜSSÜ OLARAK İSMAİL KALESİ

Authors : Duygu Demir

Pages : 403-425

Doi:10.31765/karen.1657356

View : 124 | Download : 143

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti’nin sınırları genişledikçe, sefer yönüne bağlı olarak farklı yerlerde askerî üslere ihtiyaç duyulmuştur. XVIII. yüzyılda kuzey ve batı yönlü seferlerde bu ihtiyacın karşılanması amacıyla çeşitli büyük çaplı kalelerden faydalanılmıştır. Stratejik önemi bulunan ancak önceleri asker toplanmasına uygun olmayan kalelerden bazıları, güçlendirme faaliyetleri ile asker toplanmasına uygun hale getirilmeye çalışılmıştır. Özellikle Rusya ve Avusturya’ya karşı XVIII. yüzyılda gerçekleştirilen seferlerde, Karadeniz’in kuzeyinde bulunan kalelerin tercih edilmesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu dönemde Osmanlı Devleti’nin Tuna ve Karadeniz’de askerî üs olarak kullandığı ve sınır savunma hattı olarak düşünülen kaleler arasında Özi, Akkirman, Kili, Bender, İsmail, İsakça, Hotin, İbrail gibi kaleler yer almaktadır. Birbirine yakın olan bu kalelerden, gerekli durumlarda geçici olarak asker temin edilmiş ve bu askerlerin görevleri sona erdiğinde eski görev yerlerine geri dönmüşlerdir. Bahsi geçen kalelerden biri olan ve önceleri sadece bir geçit yeri olarak kullanılan İsmail Kalesi, XVI. yüzyılın sonlarında kurulmuş ve zaman içinde eklenen çeşitli yapılarla genişlemiştir. İsmail’de bol miktarda üretilen buğday, kaledeki büyük ambar kapasitesi, kalenin lojistik yönden avantaj sağlayan limanı ve kalede gerçekleştirilen güçlendirme faaliyetleri sayesinde zahire ve mühimmat sevkiyatları ile asker temini kolaylaşmıştır. Osmanlı askerlerinin konaklama, beslenme, depolama ve ulaşım gibi temel ihtiyaçlarını karşılama kapasitesi artan İsmail Kalesi, XVIII. yüzyılda asker toplanmasında tercih edilen bir üs olmuştur.
Keywords : İsmail, Karadeniz, Osmanlı Devleti, Askerî Üs, Rusya

ORIGINAL ARTICLE URL