İtilâf Güçlerinin İstanbul’daki İlk İşgal Uygulamaları Karşısında Ahmet Tevfik Paşa Hükümeti’nin Yaklaşımları

Authors : Gürkan Fırat Saylan, Koray Öztürk

Pages : 107-131

Doi:10.38155/ksbd.1598032

View : 30 | Download : 33

Publication Date : 2025-06-24

Article Type : Research Paper

Abstract :I. Dünya Savaşı’nın ardından 30 Ekim 1918’de Osmanlı Devleti ile İtilâf Devletleri arasında imzalanan Mondros Mütarekesi sırasında Ahmet İzzet Paşa Hükümeti iktidardaydı. Mütareke’nin İstanbul’u ilgilendiren maddeleri; Çanakkale ve İstanbul Boğazlarının açılması ve Karadeniz’e güvenli geçişin sağlanması ile Çanakkale ve İstanbul Boğazı istihkâmlarının İtilâf Devletlerince işgal edilmesini öngören 1. madde ve tüm Türk limanlarından ve tersanelerinden gemi tamir imkânları için yararlanılmasını hükme bağlayan 9. Madde idi. Mütareke’nin meşhur 7. maddesi ise İstanbul için yürürlüğe konulamazdı zira o sıralarda Başkent’te İtilâf Devletleri’nin güvenliklerini tehdit eden bir durum söz konusu değildi. Üstelik mütareke görüşmelerini İtilâf Devletleri adına yürüten İngiltere’nin Akdeniz Filosu Komutanı Amiral Calthorpe İstanbul’un işgal edilmeyeceği ve İstanbul’a gelecek olan İtilâf Donanması arasında Yunan gemilerinin bulunmayacağı yönünde bir teminat yazısını da Mütareke’nin imzalayıcılarından Hüseyin Rauf Bey’e vermişti. Ancak gelişmeler hiç de öyle olmadı. İstanbul; 13 Kasım 1918’de Yunan gemileri de dahil olarak şehre ulaşan İtilâf Donanması’ndan çıkarılan ve demiryoluyla Batı Trakya’dan getirilen İtilâf güçleriyle işgal edilmeye başlandı. Hal böyle iken donanmanın şehre ulaşmasından iki gün önce kurulan Ahmet Tevfik Paşa Hükümeti İtilâf güçlerinin bu uygulamalarının işgal niteliği taşımadığı yönünde kamuoyunu etkilemeye gayret etti. Çalışma, İtilâf güçlerinin bu ilk işgal uygulamaları karşısında Ahmet Tevfik Paşa Hükümeti’nin gösterdiği politik reaksiyonları incelemek üzere hazırlanmıştır.
Keywords : Mondros Ateşkes Antlaşması, Amiral Calthorpe, Dışişleri Bakanlığı, Osmanlı Meclisi, İstanbul Matbaası

ORIGINAL ARTICLE URL