Schwartz'ın Değer Kuramı Çerçevesinde 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programında Yer Alan Değerlerin Analizi

Authors : Gökhan Abanoz, Oğuz Seyhan

Pages : 747-771

Doi:10.38155/ksbd.1730303

View : 152 | Download : 205

Publication Date : 2025-12-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmanın amacı, 2024 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı’nda yer alan değerleri, Schwartz’ın Değer Kuramı çerçevesinde analiz etmektir. Araştırma, programdaki değerlerin Schwartz’ın on temel değer kategorisi ve dört motivasyonel boyut ile ilişkisini ortaya koymayı hedeflemektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi kullanılarak gerçekleştirilen çalışma, üç aşamalı bir analiz sürecini kapsamaktadır. İlk aşamada, öğretim programındaki değerler belirlenmiş; öğrenme alanları ve sınıf düzeylerinde bu değerlerin tekrar sıklığı analiz edilerek, programda öne çıkan değerler tespit edilmiştir. İkinci aşamada ise, öğretim programındaki değerler Schwartz’ın Değer Kuramı kategorileriyle teorik olarak eşleştirilmiş ve bu değerlerin kuramsal çerçevede nasıl konumlandığı belirlenmiştir. Son aşamada ise, betimsel analiz verileri ışığında değerlerin Schwartz’ın kuramındaki kategorilerle kurduğu ilişki incelenmiş ve programın değer eğitimine yönelik öncelikleri ortaya konulmuştur. Bulgular, en sık vurgulanan değerlerin vatanseverlik, duyarlılık ve sorumluluk olduğunu göstermektedir. Schwartz’ın değer kategorilerine göre, programda en fazla geleneksellik, evrensellik ve iyilikseverlik değerlerine vurgu yapılırken, güç, hazcılık ve uyarılma kategorilerine ait değerlerin programda yer almadığı tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, programın toplum odaklı değerlere öncelik verdiğini ve bireysel başarı ile yenilikçilik gibi değerlere daha az yer verildiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, değer eğitiminde bireysel ve toplumsal değerler arasında daha dengeli bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini önermektedir.
Keywords : Sosyal bilgiler öğretim programı, değer eğtimi, Schwartz temel değer teorisi.

ORIGINAL ARTICLE URL