Çerkeslerde Toplumsal Yapı ve Geleneksel Yaşam Tarzı: Xabze/Habze

Authors : Rasim Bayraktar
Pages : 868-888
Doi:10.38155/ksbd.1730689
View : 103 | Download : 180
Publication Date : 2025-12-20
Article Type : Research Paper
Abstract :Kaynaklarda “Diller Dağı” olarak tanımlanan Kafkasya’da farklı etnik ve dini kimliklerin yaşadığı bilinen bir gerçektir. Karadeniz ve Hazar denizi arasında kuzeybatıdan güneydoğu yönünde uzanan coğrafyada ellinin üzerinde farklı etnik kimlik yaşamaktadır. Bu etnikler kendi içinde üç ana grupta Çerkesler, Türkler ve Ariler şeklinde kümelenmişlerdir. Kümelenen halklar, yaşadıkları coğrafyanın Yaratıcı tarafından kendilerine bahşedildiğine inanmaktadırlar. Bu inanıştan dolayı nüfusun büyük çoğunluğu atalarından miras kalan Kafkas coğrafyasında yaşamaktadırlar. Her biri kendilerine has kültürel zenginlikleriyle varlık göstermektedirler. Bu kültürel zenginliğin keşfi her zaman ilimlerin ilgi odağı olmuştur. Bu nedenle çalışmamızda bölgenin kültürel zenginliğini hem ulusal hem de uluslararası düzeyde yaşayan Çerkeslerin toplumsal yapısı ile geleneksel yaşam tarzları xabze irdelenecektir. Toplumsal yapılarındaki tabaka sistemi tanımlanmaya çalışılacaktır. Tabakaların kimlikleri, kimliklerin görevleri ve sorumlulukları incelenecektir. Tabakaların birbirleri arasındaki farklılıklar ve ilişkilere açıklık getirilecektir. Akabinde atalarından miras kalan geleneksel yaşam tarzı xabze öğretisi izah edilmeye gayret edilecektir. Xabze öğretisinin kuralları başlıklar halinde detaylandırılacaktır. Öğretinin toplum nezdindeki anlamı ve etkisi izah edilmeye çalışılacaktır. Toplumsal tabaka sistemiyle xabze öğretisi arasındaki benzerlik tespit edilmeye çaba gösterilecektir. Her iki sistemin sosyoloji literatüründeki hangi toplumsal tiple benzerlik gösterdiğine vurgu yapılacaktır. Toplumsal tiplerin benzerlik gösterdiği iyi hasletler örneklendirilecektir. Toplum arasında tabulaşan kurallara ilişkin çıkarımlar yapılacaktır. Böylece her iki yapının Çerkeslere kazandırdığı özelliklere dikkat çekilecektir.
Keywords : Çerkesler, Toplumsal Yapı, Yaşam Tarzı, Xabze Öğretisi

ORIGINAL ARTICLE URL